سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهم‎ترین نهاد جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. ردپای این نهاد نظامی- امنیتی در همه عرصه‌ها دیده می‌شود؛ از فرهنگ و سینما و محیط زیست گرفته تا اقتصاد و سیاست و محاکم قضایی. اما درعین حال، در هیچ حوزه‌ای حاضر به پاسخ‎گویی نیست.

سپاه در روزهای پس از انقلاب ۱۳۵۷، به دستور روح‎الله خمینی تشکیل و مهم‎ترین ماموریتش، حفاظت از انقلاب و دست‏آوردهای آن عنوان شد. اما در سال‌های اخیر، روز به روز به فعالیت‌های آن افزوده شده است. زیر مجموعه‌هایش بزرگ و بزرگ‎تر شدند و تبدیل به یک نهاد موازی با دولت شد؛ نهادی که  در همه امور جاری کشور دخالت می‌کند و می‌خواهد از اقتصاد تا فرهنگ و سیاست در ایران را در دست بگیرد.
«ایران‏وایر» در مجموعه‌ای، به این نهاد قدرتمند و مرموز جمهوری اسلامی پرداخته و برای نخستین‌بار، تمام زیر مجموعه‌ها و فعالیت‌های سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی را جمع‌آوری کرده و جزییات حضور این نهاد را در حوزه‌های مختلف با اینفوگرافی و نمودار اینتراکتیو نشان داده است.
در اینفوگرافی تهیه شده، چارت سازمانی سپاه به شکل تصویری نمایش داده شده است و تمام نهادهای تحت امر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک عکس گنجانده شده‌اند؛ یک عکس خانوادگی سپاه پاسداران با تمام نوه‌ها و نتیجه‌ها که احتمالا به راحتی از حافظه‌تان پاک نمی‌شود.
در صفحه اینتراکتیو، چارت سازمانی سپاه با همه زیر مجموعه‌های آن مشخص شده است. با اسکرول موس در این صفحه، می‎توانید ببینید هر مجموعه از کجا آمده و به کجا وصل است؛ درست مثل یک شجره‌نامه خانوادگی.

این مجموعه بی‏‌شک خالی از اشکال نیست. بنابراین، منتظر نظرات و انتقادات شما هستیم تا تغییرات ضروری را در آن اعمال کنیم.

ریشه تشکیل نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با نام اختصاری «نزسا»، به «قوای زمینی سپاه» بر می‌گردد که بهمن ماه ۱۳۶۱ تشکیل شد. در آن دوران، سپاه در قالب قرارگاه «خاتم الانبیا» و «قوای نجف اشرف»، نیروهای زمینی خود را در جنگ سازمان‎دهی و مدیریت می‌کرد.

در زیرمجموعه قرارگاه خاتم‌الانبیا، «سپاه هفتم حدید» و «سپاه سوم صاحب‌الزمان» فعالیت داشتند. در زیرمجموعه قوای «نجف اشرف»، «سپاه یازدهم قدر» و لشکر مستقل۵ «نصر» فعال بودند. در این دوران، با نظر فرماندهان سپاه، این مجموعه‌ها با هم ادغام و قوای زمینی سپاه پاسداران تشکیل شد.

بر اساس برنامه‌‌ریزی آن دوران، مقرر شده بود که در زیرمجموعه قوای زمینی سپاه، چند سپاه و هر سپاه شامل چند لشکر باشد و هنگام عملیات، قوای زمینی سپاه با نام «قرارگاه مقدم نیروی زمینی» وارد عمل شود.

با این حال، با صدور فرمان مورخ ۲۶ شهریور ۱۳۶۴ «روح‌الله خمینی» ، وضعیت تازه‌ای بر سپاه حکم‎فرما شد. رهبر جمهوری اسلامی در آن زمان، نامه‌ای به «محسن رضایی»، فرمانده وقت سپاه نوشت و دستور تشکیل نیروهای زمینی، هوایی و دریایی را صادر کرد. با این دستور، «قوای زمینی» سپاه به «نیروی زمینی» تبدیل شد و فعالیت خود را شروع کرد.

تا سال ۱۳۶۹، این نیرو ماهیتی چندگانه داشت و تعیین تکلیف بسیج در نیروی زمینی به عنوان یک دغدغه مهم مطرح بود. از این سال، با نظر مثبت رهبر جمهوری اسلامی، تفکیک نیروی زمینی سپاه و بسیج حالت جدی‌تری گرفت و «نیروی مقاومت بسیج» در سپاه، یک نیروی زمینی مستقر شد و این دو نیرو ماهیت مستقلی پیدا کردند.

سال ۱۳۸۷، «طرح تحول نیروی زمینی سپاه» وضعیت جدیدی را برای این نیرو رقم زد. بر اساس این طرح، «مناطق مقاومت بسیج» به همراه لشکرهای سپاه و تیپ‌های نیروی زمینی، «سپاه استان» را تشکیل دادند.

با وجود این تغییرات، این نیرو کماکان از نظر نظامی تحت مدیریت «ستاد مرکزی» اداره می‌شود و تشکیلات و امکاناتش را در ۳۲ سپاه استانی ( ۳۰ سپاه استان‌ها و دو سپاه استان‌ تهران) و ۱۱ قرارگاه مستقر کرده است. این قرارگاه‎ها به عنوان واحدهای نظامی منطقه‌ای عمل می‌کنند. هر قرارگاه دارای ساختار مستقل مرکزی است و علاوه بر استفاده از امکانات سپاه استان‌ها، از واحدهایی چون «یگان پشتیبانی رزم» و «یگان پشتیبانی خدمات» برخوردار است.

با توجه به ماهیت منطقه‌ای قرارگاه‌ها، یکی از فرماندهان سپاه در استان‌های تحت پوشش هر قرارگاه، با حکم فرمانده کل سپاه پاسداران به عنوان جانشین فرمانده قرارگاه منصوب می‌شود. نیروی زمینی سپاه دارای ۱۰ لشکر رزمی، توپ‎خانه، زرهی، تکاور، هوابرد، نیروی ویژه و ۱۷رده نظامی است.

 

فرمانده نیروی زمینی سپاه به پیشنهاد فرمانده کل سپاه و توسط رهبر جمهوری اسلامی در مقام فرمانده کل قوا منصوب می‌شود. فرماندهان نیروی زمینی سپاه از سال ۱۳۶۱ تاکنون عبارت بوده‌اند از: «یحیی رحیم صفوی» (بهمن۱۳۶۱ تا شهریور ۱۳۶۴)، «علی شمخانی» (شهریور۱۳۶۴ تا مهر ۱۳۶۸)، «مصطفی ایزدی»(مهر۱۳۶۸ تا تیر۱۳۷۱)، «محمدعلی جعفری» (تیر۱۳۷۱ تا مرداد ۱۳۸۴)، «احمد کاظمی» (مرداد ۱۳۸۴ تا بهمن ۱۳۸۴)، «محمدرضا زاهدی» (بهمن ۱۳۸۴ تا اسفند ۱۳۸۸) و «محمد پاکپور» (از اسفند ۱۳۸۸ تاکنون).

نماینده ولی فقیه در نیروی زمینی توسط نماینده ولی فقیه در سپاه منصوب می‌شود. این نمایندگی علاوه بر تشکیلات داخلی، مسوولیت نصب و اداره معاونت روابط عمومی و تبلیغات نیروی زمینی سپاه را نیز برعهده دارد.

 

نیروی زمینی سپاه توسط یک ستاد مرکزی اداره می‌شود. در راس این ستاد، فرمانده نیروی زمینی قرار دارد. در زیرمجموعه فرمانده نیروی زمینی، جانشین فرمانده نیروی زمینی که توسط فرمانده سپاه منصوب می‌شود و معاونت‌های اطلاعات، آموزش، عملیات، هماهنگ‌کننده، نیروی انسانی، روابط عمومی و تبلیغات، محرومیت‌زدایی و بهداری فعال هستند.

 

قرارگاه‌های نیروی زمینی سپاه
 

مطالب مرتبط:

 

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}