همه برای ایران 

 دست­هایش را روغن می­زند، چانه می­گیرد، خمیر گرد را این دست، آن دست می­کند و بعد می‌اندازد داخل روغن . صدای دست، هورا و سوتِ تشویق، آشپزخانه کوچک معبد زرتشتیان هیوستن را پر می­کند.

«رکسانا» نخستین نان «سیروگ» زندگی­اش را داخل روغن می‌‌اندازد وخودش بیش‌تر از همه ذوق میکند.

«سیروگ» نان سنتی زرتشتیان است که برای مراسم جشن سده پخته می­شود. یک روز به مراسم جشن باقی مانده است و بسیاری از زرتشتی­ها با شوق و ذوق در معبد جمع شده­اند تا غذاهای سنتی این جشن را بپزند.

«مروارید» که تجربه­ بیشتری دارد، یک سر به سیروگ­ها می­زند و یک سرمی­رود سر وقتِ «آش سبزی»؛ پرسش‎های بقیه را درباره اندازه­ «لرک»(مخلوط خشکبار و میوه­های خشک)، برنج و حبوبات آش پاسخ می­دهد و جوانترها را تشویق می­کند.

400 نفر از ایرانی­های مقیم «هیوستن»، از مسلمان و مسیحی و بهایی و... برای شرکت در این مراسم ثبت نام کرده­اند و قرار است شنبه شب در معبد هیوستن، کنار زرتشتیان ایرانی و پارسیان هندی، «سده» را جشن بگیرند.

به قول دکتر«جعفری»، رییس «انجمن زرتشتیان ولی» لس­انجلس، این سده هم می­سوزد و می­رود اما چیزی که می­ماند، همدلی بین ایرانیان است.

هنگام پخت‌وپز، حرف­های زیادی درباره فلسفه جشن «سده» رد و بدل می­شود. می­گویند:«جشن سده از ریشه عدد "صد" گرفته شده، چون زمانی برگزار می­شود که 100 روز از زمستان بزرگ می‌گذرد و 50 شب و 50 روز به نوروز مانده است.»

اما «مهران غیبی»، موبدیار جامعه زرتشتیان کرمان به حرف­های  دکتر «جواد برومند سعید» استناد می°کند:« شادروان برومند سعید که از استادان دانشگاه بود، باورشان بر این بود که عدد 100 در این نام‌گذاری نقشی ندارد و برمی‌گردد به مصدر "سوختن" یا "سُتن" که بعدها به سُته و بعد به سده تبدیل شده است. دلیل‌ هم این بود که هرجا عدد 100 بوده، با حرف "ص" نوشته شده است اما سده در کتاب‌‌‌‌ های تاریخی، از مصدر سوختن است.»

 جوان‌ترها، رومیزی­ها را که به شکل پرچم ایران طراحی شده، روی میزها پهن می­کنند و از پرسش‌های عجیبی که در مدرسه­های ایران از دین­ افراد پرسیده می­شده، حرف می­زنند. رکسانا می­گوید: «بچه‌ها، به شما هم می­گفتند آتشپرست؟»

 همه­ آن‎ها این تجربه را دارند و یک صدا می­خندند. آزیتا می­گوید: «همیشه این حرف­ها را می­زدند. آن­ها نمیدانند که پرستیدن در اینجا به معنی پرستاری است و ما از آتش، پرستاری می­کردیم. یک بار حتی یکی از معلم­ها این را گفت و من در جوابش گفتم اجداد ما از آتش نگهداری می­کردند چون آن زمان اگر آتش خاموش می­شد، راهی برای روشن کردنش بلد نبودند. یادم میآید که خیلی تعجب کرد.»­

شور و شوق بچه­ها و جوان­ها برای برگزاری این جشن آیینی، دیدنی است؛ ستاره دختر ده، دوازده ساله­ای است که شال بلند سبزرنگش را به شیوه زنان ایران باستان سر می­کند و ظرف نقل را در دست می­گیرد. قرار است دم در بایستد، نقل تعارف کند و به میهمان­ها خوش‌آمد بگوید. چند بار خودش را داخل آیینه  ورانداز می­کند و بعد لبخند زنان مقابل دوربین­ها ژست می­گیرد.

روز جشن

مراسم جشن سده در کرمان، اصفهان و تهران برگزار شد و در هیوستن و لس‌آنجلس به دلیل این که ایرانی­های بیش‌تری در تعطیلات آخر هفته می­توانند در جشن شرکت کنند، با دو روز تاخیر برگزار می­شود. آغاز مراسم با اوستا خوانی است. در معبد هیوستن، موبد ایرانی حضور ندارد و دعاها را موبدان پارسی می‌خوانند.

همه­ حاضران هنگام دعاخوانی، سرهایشان را میپوشانند؛ مردها با کلاههای سفید و خانم­ها با روسری­های سفید. موبد «کورش نیکنام» در این باره به «ایران وایر» می­گوید:«باور بر این است که به هنگام نیایش و برای ایجاد تمرکز حواس به هنگام راز و نیاز با خداوند، سرها پوشیده باشند. از سوی دیگر، پوشاندن سر هنگام نیایش، نوعی هماهنگی در چهره‌ها ایجاد می‌کند و چهره­ انسان، روحانیتر خواهد بود.»

همه حاضران، ایستاده به دعای موبدان گوش می­دهند. بعد از مراسم دعا، نوبت به روشن کردن آتش می­رسد. هیزم­ها از روز قبل آماده شده‎اند. آتش روشن می­شود و همه­ دور هم جمع می­شوند و سرود «ای ایران، ای مرز پرگهر» را سر می­دهند. این‎جا کسی از دین شما نمی‌پرسد. از خانمی که با روسری و لباس پوشیده در مراسم حاضر شده، تا پسری که ته لهجه ارمنی­اش به چشم می­آید، همه و همه یکی شده­اند و «مرز پرگهر» می­خوانند.

دایره زدن و سرود خواندن دور آتش، از دیگر مراسم آیینی جشن سده است. موبدیارغیبی می­گوید: «خداوند با چند مساله از انسان خوشنود می‎شود؛ نخست یگانه پرستی، داد و دهش، شاد بودن، سیر بودن و سیراب بودن. ما هم هر جشنی که برگزار می‎کنیم، نخست به نیایش خداوند می‎پردازیم، سپس به میهمانان هدیه می‎دهیم، با هم شاد می‎‌‌شویم، می‎ خوریم و می نوشیم.»

 می‌پرسم:آیا در ایران هم غیر زرتشتیان می­توانند در مراسم جشن سده شرکت کنند؟

موبدیار غیبی می­گوید:« در کرمان 60 درصد از شرکت کنندگان جشن سده را غیر زرتشتیان تشکیل می­دهند. جشن سده، جشن همه­ ایرانیان است. دین زرتشت، دین همه ایرانیان بوده، چرا نباید به آن­ها اجازه دهیم در این مراسم شرکت کنند. فقط تنها تفاوت این جشن در ایران با کشورهای دیگر این است که در ایران خانم‎ها طبق قانون کشور، با حجاب هستند.»

مسافری از ایران

مراسم جشن سده هیوستن یک میهمان ویژه دارد که برای حضور در این جشن، از ایران به امریکا آمده است. «امیر صادقی»، شاهنامه­پژوه و نقال با تشویق حضار روی سن می­رود و روایت پدید آمدن آتش را که فلسفه برگزاری جشن سده است، از زبان فروسی بازگو می­کند:«"هوشنگ" پادشاه پیشدادی که شیوه کشت و کار، کاشتن درخت و... را به او نسبت می‌دهند، روزی در دامنه کوه ماری دید، سنگ برگرفت و به سوی مار انداخت. مار فرار کرد اما از برخورد سنگ‎ها، جرقه‌ای زد و آتش پدیدار شد و بر خاشاك افتاد و ماربسوخت. چون در آن زمان هنوز آتش ظاهر نشده بود، هوشنگ با همراهان از پيدا شدن آتش، خرم و شادان شد و گفت اين نور خداست كه دشمن ما را كُشت. به سجده رفت و شكر ايزد به جاي آورد. آتش را قبله خود ساخت و در آن روز جشن بزرگي گرفت.

بر آمد به سنگ گران سنگ خرد                          هم آن و هم این سنگ گردید خرد

فروغی پدید آمد از هر دو سنگ                 دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

جهـاندار پیش جهان آفرین                             نیایش همی کرد و خواند آفرین

که اورا فروغی چنین هدیه داد                    همین آتش آن گاه قبله نهاد

یکی جشن کرد آن شـب و باده خورد            سده نام آن جشن فرخنده کرد

دکتر جعفری درباره اهمیت آتش در دین زرتشت  به «ایران وایر» می­گوید:« یکی از ابزارهایی که خداوند در اختیار انسان قرار داده، دین است که به معنی دیدن و بینش است. دیدن در تاریکی امکان‌پذیر نیست، پس خداوند در اندیشه انسان آتشی را روشن کرده است تا انسان ببیند. ما روشنایی را مظهر پروردگار می­دانیم و نماز خود را به سمت روشنایی می­خوانیم. چون آتش در دسترس­ترین روشنایی بوده است، به عنوان قبله نماز معرفی می‌شود. این به این معنا است که ما از آتش برای عبادت خود پرستاری میکنیم.»

نماز یک مسلمان در معبد زرتشتی­ها

پس از شاهنامه‌خوانی، جوانانی که اغلب با لباس‌های رنگی در جشن حضور دارند، مجلس را در دست می­گیرند و با آهنگ‌های ایرانی، رقص و پایکوبی می­کنند. البته جوانان پارسی(زرتشتیان هند) هم تلاش می­کنند تا گوی سبقت را از ایرانی‌­ها بگیرند و جایزه بهترین رقص را از آن خود کنند.

برخی از زرتشتی‌ها برای عبادت به نیایش‌گاه می­روند، برخی دیگر مشغول تدارکات میز شام هستند و بعضی، جوان­ها را تشویق می‌کنند اما در این میان، در گوشه‌ای از معبد زرتشتیان، مرد مسلمانی اجازه می­گیرد، مهر کوچکش را از داخل جیبش بیرون می­آورد و روی یک تکه موکت شروع به نماز خواندن می­کند.

سده مبارک

زرتشتی­ها سعی می­کنند هر سال این جشن را با شکوه‌تر برگزار کنند و جوانان‌شان هرچه بیش‌تربا آیین برگزاری این مراسم آشنا شوند. موبد کورش نیکنام در اهمیت اینجشن می­گوید:«در دین زرتشت، آتش اهمیت ویژه ای دارد و جشن سده، جشن پیدایش آتش است. آتش همیشه در مقابل تاریکی و جهل قرار داشته است. ضمن این که بعد از پیدایش آتش، کم کم اجتماعات شکل می‌گیرند، آموزش شروع می‌شود و شهرها پدید می‌آیند. آتش به نوعی راهنمای انسان در مسیر زندگی محسوب می­شود. از قدیم این جشنبرای زرتشتیان بسیار مهم بوده چون از دید اجتماعی و تقویمی هم بعد از جشن سده، فصل زراعی در ایران آغاز می­شود. در قدیم هرکار زراعی را بعد از سده انجام می‌دادند و معتقد بودند گله حیوانات‌شان بعد از سده به زاد و ولد می‌پردازد. نگاه نجومی به سده هم این مساله را تایید می‌کند که از شب یلدا که طول روز کوتاه‌تر از طول شب است، کم کم طول روز بلندتر ‌شده، درنتیجه هوا هم گرم‌تر می‌شود تا به نوروز که اعتدال و مساوی بودن شب و روز است، می‌رسیم. جشن سده به نوعی خداحافظی با تاریکی زمستان و استقبال از روشنی بهار است.»

وقت خداحافظی، همه آرزو می­کنند تا همیشه به شادی کنارهم جمع شوند و با گفتن «سده مبارک»، از هم دور می­شوند.

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}