نقی محمودی

۱- بر اساس قوانین ایران مزاحمت تلفنی به چه معنا است؟ آیا ایجاد هر گونه تماس ناموفقی می تواند به منزله مزاحمت تلفنی تلقی گردد؟

۲- مصادیق مزاحمت تلفنی چیست و چه مجازات هایی در قوانین ایران برای آن تعیین شده است؟ ۳- در صورت انتساب جرم چه سوال هایی باید از مرجع قضائی و یا امنیتی پرسیده شود؟ نقی محمودی در این بلاگ پرونده یکی‌ از موکل‌های خود را در این زمینه مرور می‌‌کند و به این سوال‌ها پاسخ می دهد.        ​​

در پرونده ی طلاقی ازخانمی وکالت داشتم که به لحاظ سوء رفتار شوهرش قادر به ادامه زندگی مشترک با وی نبوده و خواستار جدایی بود. به دفعات افراد فامیل و ریش سفیدان جلسه گذاشته و در خصوص امکان صلح و سازش، مذاکره کرده بودند ولی هربار این مذاکرات به شکست انجامیده بود. علی رغم این که آتش عشق بین آن دو، سال ها قبل به خاکستر تبدیل شده بود و مدارک محکمه پسند کافی برای طلاق وجود داشت، همسر موکلم حاضر به طلاق موکلم نبود. موکله ام به ناچار در منزل پدرش زندگی می کرد و وقت و بی وقت تلفن منزل پدری اش زنگ می خورد ولی شخص پشت خط صحبتی نمی کرد. پس از اعلام شکایت، تلقن منزل پدری موکله ام تحت کنترل قرار گرفت و مشخص شد که تمام تماس های گرفته شده از تلفن های عمومی اطراف محل کار شوهر موکله ام بوده است. در حقیقت دلیل قاطعی بر این که شوهر موکله ام مزاحم تلفنی است در پرونده وجود نداشت ولی دادگاه با توجه به قرائن و امارات و سابقه طلاق و مخالفت شوهر با طلاق و نزدیکی تلفن های همگانی به محل کارش، او را مجرم شناخت و حکم به پرداخت جزای نقدی صادر کرد.

"مزاحمت تلفنی" درفصل هجدهم بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، در زمره جرایم خلاف عفت و اخلاق عمومی ذکر شده است. هرچند، مزاحمت تلفنی انطباق کاملی با مقوله خلاف عفت و اخلاق ندارد ولی شاید به لحاظ آن که در بیشتر مواقع انگیزه مزاحمین تلفنی، انگیزه ای جنسی است قانونگذارچنین تعریفی از عمل مذکور ارائه کرده باشد. مطابق ماده ٦٤١ قانون مجازات اسلامی، هر گاه کسی به وسیله تلفن یا دستگاه های مخابراتی دیگر برای اشخاص ایجاد مزاحمت كند، علاوه بر اجرای مقررات خاص شرکت مخابرات، به حبس ازیک تا شش ماه محکوم خواهد شد 

ماده مذکور که در ارتباط با تعیین مجازات برای مزاحمین تلفنی است، از ابداعات قانون مجازات اسلامی سال ١٣٧٥ است. تا پیش از تصویب این قانون، مزاحمت تلفنی مجازات جداگانه ای به جز تبصره دوم ماده ١٤ قانون تاسیس شرکت مخابرات ایران نداشت. طبق تبصره ٢ ماده ١٤ قانون تاسیس شرکت مخابرات ایران مصوب ١٣٥٠ " هر کس وسیله مخابراتی در اختیار خود را وسیله مزاحمت دیگری قرار دهد یا با عمد و سوء نیت ارتباط دیگری را قطع کند، برای بار اول به او کتباً اخطار می شود و برای بار دوم به مدت یک ماه ارتباط او قطع خواهد شد و در صورت تکرار مدت قطع ارتباط او برای هر بار سه ماه خواهد بود و برای هر بار تجدید ارتباط باید یک هزار ریال بپردازد." البته قبل از تصویب ماده ٦٤١ قانون تعزیرات، برخی از قضاتی که تفسیر و برداشت نادرستی از ماده  ١٠٢ قانون مجازات اسلامی مصوب ١٣٦٢ داشتند، مزاحمت تلفنی را از مصادیق فعل حرام دانسته و بر این اساس برای مزاحمین تلفنی مجازات تعیین می کردند. 

با افزایش تعداد مزاحمت های تلفنی قانونگذار در صدد تعیین مجازات شدیدتری برآمده و نهایتآ با تصویب ماده ٦٤١ قانون مجازات اسلامی این نقیصه را رفع کرد. طی آمار منتشر شده در ماهنامه تخصصی شرکت مخابرات ایران (مابین سالهای ٦٧ الی ٧١) که توسط کارشناسان ارشد مخابرات ایران ارایه شده،  تنها در ٩ مرکز تلفن تهران نزدیک به ١١٢٩٩ فقره مزاحمت تلفنی گزارش شده است. همچنین بنابر گزارش منتشر شده دیگری در همان نشریه فقط در سه ماهه اول سال ٧٢ نزدیک به ٣٥٠٠ فقره مزاحمت تلفنی در هفت شهر ایران ثبت شده است. طبق آمار اخیر منتشره در سال ٩٢ فقط در تهران بیش از پنج هزار مورد مزاحمت تلفنی برای تلفن های ثابت وجود داشته است.

 همچنين به گفته معاون تجاری مخابرات استان تهران در سال١٣٩٢ بیش از پنج هزار فرم کشف مزاحم پر شده که ناگفته پیدا است این آمار نسبت به سال های قبل با کاهش همراه بوده است. 

طبق اظهارات حمید رضا شهریاری، رئیس مرکز آمار و آنفورماتیک قوه قضائیه، مزاحمت تلفنی جزو ۱۰ اتهام نخست در سال ٩٢ در کشور بوده و صرفا در بهمن ماه همان سال یازده هزار و پانصد و پنجاه و یک شکایت در مورد مزاحمت تلفنی به دادسرای های تهران تسلیم شده است. وی همچنین در نشست خبری با حضور خبرنگاران رسانه های گروهی گفت: "از مجموع شکایت های ارائه شده به دادسراها در مورد مزاحمت های تلفنی یک هزار و ۸۸۳ مورد منجر به صدور قرار مجرمیت شده است."

اما در تحليل حقوقي ماجرا بايد گفت اشکالی که در ماده ی ٦٤١ قانون تعزيرات وجود دارد آن است که قانونگذار نه تعریفی از مزاحمت تلفنی به عمل آورده و نه حتی کیفیت و نوع آن را معین کرده است. به عنوان مثال مشخص نیست که آیا صرف تماس تلفنی بدون مکالمه می تواند از مصادیق مزاحمت تلفنی محسوب شود و یا لازم است که تماس گیرنده، مکالمه داشته و احیانا کلمات و سخنان توهین آمیزی به فرد پشت خط تلفن بگوید. به نظر می رسد با توجه به مطلق بودن لفظ مزاحمت در ماده مذکور و اینکه هر نوع مزاحمتی برای پاسخ دهنده تلفن، موجبات ایجاد اذیت و ناراحتی می شود بتوان مزاحمت تلفنی را این گونه تعریف کرد: مزاحمت تلفنی به هر نوع تماس تلفنی اطلاق می شود که مخاطب را مورد آزارو اذیت روحی قرار دهد، چه این گونه تماس ها به دفعات مکرر انجام گیرد وچه برای یکبار باشد، چه گیرنده مکالمه داشته و چه نداشته همچنين با توجه به وجود اختلالات عمده درس یستم مخابراتی کشور مثل افتادن خطی بر روی خط دیگر، افتادن شماره اشتباه و غیره در شبکه های مخابراتی مخصوصا در مواقع کابل برگردان و همچنین سیستم ضعیف مخابراتی ایران، ضروری است که قاضی دادگاه پس از احراز سوء نیت متهم اقدام به تعیین مجازات نماید. بنابراین، صرف اعلام شماره تلفن معینی از سوی اداره مخابرات، نباید موجبی برای صدور حکم محکومیت شود. همین طور شناسایی دقیق مزاحمت تلفنی، درمواردی که تلفن مورد نظر مورد استفاده اشخاص متعدد باشد، ضروری است. به همین لحاظ با توجه تجربه شخصی این جانب اکثر قضات دادگاه ها، تمایلی به صدور حکم محکومیت مندرج در ماده ٦٤١ مذکور نداشته وغالبا حبس تعیین شده در این ماده را به جزای نقدی تبدیل می کنند.

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}