گزارش

فروش به ونزوئلا، توقیف در آرژانتین؛ دردسرهای یک هواپیمای تحریم‌شده

۳۰ خرداد ۱۴۰۱
فرامرز داور
خواندن در ۵ دقیقه
تغییر رنگ آمیزی هواپیمای ۷۴۷ از علائم شرکت هوایی ماهان متعلق به جمهوری اسلامی پس از فروش به شرکت هوایی امتراسور در مالکیت ونزوئلا که هر دو تحت تحریم ایالات متحده هستنند
تغییر رنگ آمیزی هواپیمای ۷۴۷ از علائم شرکت هوایی ماهان متعلق به جمهوری اسلامی پس از فروش به شرکت هوایی امتراسور در مالکیت ونزوئلا که هر دو تحت تحریم ایالات متحده هستنند
هواپیمای باری ونزوئلا با خلبان ایرانی یک شرکت تحریم شده به دلیل ارتباط با سپاه در توقیف آرژانتین است که سپاه را متهم به بمبگذاری در پایتخت این کشور در سال ۱۳۷۳ کرده است
هواپیمای باری ونزوئلا با خلبان ایرانی یک شرکت تحریم شده به دلیل ارتباط با سپاه در توقیف آرژانتین است که سپاه را متهم به بمبگذاری در پایتخت این کشور در سال ۱۳۷۳ کرده است

دولت آرژانتین مدتی است، یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ باربری یا کارگو را که در اختیار ونزوئلا است، توقیف کرده است. این هواپیما مشکوک به ارتباط با نیروی قدس، شعبه برون‌مرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است و بار دیگر نشان داده است که دامنه تحریم‌های ایالات متحده تا به کجا جمهوری اسلامی ایران را درگیر کرده است.

***

چرا آرژانتین هواپیمای باری ونزوئلا را توقیف کرده است؟

هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ باری که در اختیار شرکت ونزوئلایی «امتراسور» است، از مبدا مکزیک از طریق ونزوئلا عازم آرژانتین شده بود. این هواپیما از بزرگترین مدل‌های هواپیمای مسافری بوئینگ است که به دلیل ویژگی‌های طراحی در کار باربری از آن استفاده نمی‌شود. پس از چندین ساعت توقف در آرژانتین، هواپیما عازم مسیر از پیش تعیین شده می‌شود و از اروگوئه درخواست مجوز عبور کرد؛ اما این کشور مجوز عبور به هواپیما نداد و خلبان مجبور شد که پس از چندین بار دور زدن در حریم هوایی آرژانتین درخواست فرود کند. تعداد زیاد خدمه هواپیما، رفتار غیرعادی آن در آسمان آرژانتین و صادر نشدن جواز عبور از آسمان اروگوئه، ماموران آرژانتین را به این هواپیما مشکوک کرد که سرانجام به توقیف آن منجر شد.

وضعیت حقوقی هواپیما توقیف شده چیست؟

هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ در اختیار شرکت امتراسور است که زیرمجموعه خط هوایی «کونویاسا» ونزوئلا است که از سوی ایالات متحده آمریکا تحریم شده است. این هواپیما از سوی شرکت «ماهان» ایران به ونزوئلا فروخته شده است. هواپیما یک بار در سال ۱۳۹۰ و یک بار دیگر در سال ۱۳۹۸ از سوی ایالات متحده تحریم شده بود.

 خود شرکت ماهان ایر هم به دلیل ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران تحت تحریم آمریکاست. ایالات متحده ماهان ایر را متهم کرده است که از هواپیماهای مسافری برای جابه‌جایی نظامیان و تسلیحات به کشورهای منطقه از جمله سوریه استفاده می‌کند و دلیل تحریم آن را همین موضوع اعلام کرده است. به غیر از تحریم کلیت شرکت هوایی ماهان، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری، هواپیماهای موجود این شرکت را هم به صورت تک به تک، تحریم کرده است.

شرکت ماهان هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ را در مرداد ۱۳۸۶ از شرکت هوایی «بلواسکای» اجاره کرد و کمتر از یک سال و نیم بعد آن را خرید. پس از دوبار تحریم، هواپیمایی ماهان، در بهمن ۱۴۰۰ یعنی حدود چهار ماه پیش از توقیف، هواپیمای ۳۶ ساله خود را به شرکت ونزوئلایی «امتراسور» واگذار کرد که این شرکت خود از سوی ایالات متحده تحت تحریم است.

هواپیما چه ارتباطی با جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران دارد؟

هواپیمای باری شرکت «امتراسور» در زمان توقیف در آرژانتین ۱۹ خدمه داشته است. پنج نفر از این خدمه از جمله خلبان آن ایرانی هستند که گذرنامه‌های آنان موقتا در توقیف دولت آرژانتین است. تحقیقات صورت گرفته از سوی آرژانتین مشخص کرده است که خلبان هواپیما «غلامرضا قاسمی»، مدیر عامل و عضو هیات مدیره شرکت هواپیمایی «فارس ایر قشم» است.

 این شرکت تحت اداره مالکیت شرکت هوایی ماهان است و ایالات متحده گفته است که با هدف دور زدن تحریم ماهان ایر و انتقال سلاح و نظامی به کشورهای منطقه تاسیس شده و با همین استدلال تحت تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکاست. مبنای این تحریم وارد شدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان نهاد حامی تروریسم است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدتی بعد وارد فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» وزارت خارجه آمریکا هم شده است. به این ترتیب هم هواپیما، هم مالک آن در زمان فروش به ونزوئلا، یعنی ماهان ایر و هم مالک جدید آن شرکت هوایی «کونویاسا» ونزوئلا و هم غلامرضا قاسمی خلبان آن یعنی مدیرعامل و عضو هیات مدیره «فارس ایر قشم» تحت تحریم هستند.

چه چیز موضوع را در آرژانتین پیچیده‌تر کرده است؟

پاراگوئه به آرژانتین گفته است که خلبان هواپیما از اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. خود هواپیما و شرکت مالک آن هم از سوی ایالات متحده تحریم است؛ اما آنچه وضعیت را پیچیده‌تر کرده، ارتباط احتمالی خلبان با نیروی قدس و سرتیپ «احمد وحیدی»، وزیر کشور فعلی ایران و فرمانده اسبق نیروی قدس است. نیروی قدس و شخص وحیدی از سوی آرژانتین متهم به بمب‌گذاری در مرکز فرهنگی یهودیان آرژانتین با نام «آمیا» است.

انفجار آمیا در ۲۷ تیر ۱۳۷۳ (۱۸ جولای ۱۹۹۴) رخ داد. بر اثر این انفجار، ۸۵ نفر از یهودیان آرژانتین کشته و بیشتر از ۳۰۰ نفر زخمی شدند. آرژانتین بالاترین مقام‌های جمهوری اسلامی را در این انفجار دخیل می‌داند و از اینترپل خواسته است، آن‌ها را دستگیر کند و برای اجرای عدالت در دادگاه، به آرژانتین بفرستد؛ اما جمهوری اسلامی دخالت در این انفجار را رد می‌کند. حالا اروگوئه مدعی است که خلبان هواپیما از مرتبطان نیروی قدس و احمد وحیدی است و این موضوعی است که دولت آرژانتین به دلیل حساسیت افکار عمومی نمی‌تواند به راحتی از کنار آن بگذرد.

چه احتمالاتی درباره هواپیما مطرح است؟

شرکت هوایی ماهان با فروش هواپیمای کهنسال و تحریم شده خود به ونزوئلا و استخدام خلبان بلندپایه شرکت فارس ایر قشم می‌تواند چند انگیزه داشته باشد. اولا هواپیمای غول‌پیکر خود را که به دلیل تحریم آمریکا قادر به سوختگیری در مسیرهای طولانی نیست و پرواز آن در مسیرهای کوتاه هم غیراقتصادی است و دولت‌های اروپایی هم اجازه پرواز در کشورهایشان را به آن نمی‌دهند، واگذار کرده است. مشتری هواپیما به دلیل سن بالای آن نمی‌تواند کشور توسعه یافته باشد و از میان کشورهایی غیرتوسعه‌یافته که با آمریکا ارتباط دارند، هیچ‌کدام نمی‌توانند متقاضی خرید هواپیمای تحت تحریم وزارت خزانه‌داری ایالات متحده باشند.

ونزوئلا که از سوی آمریکا با تحریم‌هایی گسترده روبه‌رو است، برای هواپیمایی ماهان مشتری مناسبی می‌توانسته باشد. ماهان ایر خلبان خود را به اجاره شرکت ونزوئلایی و هواپیمای سابق خود درآورده و هواپیما هم از مسافری به باربری تغییر داده شده است.

جمهوری اسلامی ایران با ارتباطی که با ونزوئلا دارد، انگیزه و امکان استفاده از این هواپیمای باربری برای جابه‌جایی محموله‌هایی همچون تسلیحات را دارد. به این ترتیب ضمن آسوده شدن از یک هواپیمای بزرگ تحریم شده، می‌توانسته از آن برای نیات خود در حالی که در مالکیت ونزوئلاست، استفاده کند؛ اما در نهایت تحریم شرکت ونزوئلایی مالک هواپیما، آن را به توقیف کشانده و در صورت رفع توقیف از این پس با حساسیت فراوانی قادر به پروز از جمله در آمریکای لاتین است.

از میان تحریم‌های آمریکا علیه ماهان ایر، فارس ایر قشم و کونویاسا هربار یکی ممکن است هواپیمای ۷۴۷ را در آسمان یکی از کشورها یا در زمین یکی از فرودگاه‌ها به توقیف و حتی مصادر بکشاند. ایالات متحده در دوره تحریم‌های پیش از توافق اتمی برجام سابقه توقیف و سپس مصادر و انتقال هواپیمای تحریم شده از جمهوری اسلامی از امارات به داخل آمریکا را دارد.

ثبت نظر

اخبار

کناره‌گیری جمع کثیری از موسیقی‌دانان پاوه از هرگونه فعالیتی در استان کرمانشاه

۲۹ خرداد ۱۴۰۱
خواندن در ۱ دقیقه
فروش به ونزوئلا، توقیف در آرژانتین؛ دردسرهای یک هواپیمای تحریم‌شده