close button
آیا می‌خواهید به نسخه سبک ایران‌وایر بروید؟
به نظر می‌رسد برای بارگذاری محتوای این صفحه مشکل دارید. برای رفع آن به نسخه سبک ایران‌وایر بروید.
گزارش

مین‌ها در ایران همچنان جان کودکان، کولبران و دهقانان را می‌گیرند

۲ تیر ۱۴۰۳
ایران‌وایر
خواندن در ۶ دقیقه
مین‌ها در ایران همچنان جان کودکان، کولبران و دهقانان را می‌گیرند
به رغم گذشت بیش از سه دهه از پایان جنگ میان ایران و عراق، هنوز جمهوری اسلامی نتوانسته مهمات به‌جا مانده از جنگ را در مناطق مرزی غرب کشور پاک‌سازی کند.
مین‌ها در ایران همچنان جان کودکان، کولبران و دهقانان را می‌گیرند
«یحیی سرخانی»، فعال محیط‌زیست و از آسیب‌دیدگان جنبش «زن زندگی آزادی»: «۵ استان ایلام، خوزستان، آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه در نواحی مرزی خود با عراق و اقلیم کردستان با زمین‌های مین‌گذاری شده وسیع مواجه هستند.»
مین‌ها در ایران همچنان جان کودکان، کولبران و دهقانان را می‌گیرند
روز دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ خبرگزاری «کردپا» در گزارشی از جان‌باختن یکی از شهروندان به نام « هادی غنچه‌دوست» اهل روستای «زل» شهرستان بانه بر اثر انفجار مهمات جنگی به‌جا مانده از جنگ ایران و عراق خبر داد.

روز دوشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ خبرگزاری «کردپا» در گزارشی از جان‌باختن یکی از شهروندان به نام « هادی غنچه‌دوست» اهل روستای «زل» شهرستان بانه بر اثر انفجار مهمات جنگی به‌جا مانده از جنگ ایران و عراق خبر داد. ایران از نظر آلودگی به مین و تسلیحات جنگی کاشته شده در زمین یکی از آلوده‌ترین کشورهای جهان است و سالانه بسیاری از شهروندان در مرزها به دلیل بقایای مهمات جنگی از جنگ ایران و عراق دچار نقص‌عضو شده و شماری نیز جان خود را از دست می‌دهند.

به رغم گذشت بیش از سه دهه از پایان جنگ میان ایران و عراق، هنوز جمهوری اسلامی نتوانسته مهمات به‌جا مانده از جنگ را در مناطق مرزی غرب کشور پاک‌سازی کند. ادعای پاک‌سازی بیش از ۹۰ درصد مناطق آلوده به مین بارها از سوی رسانه‌های حکومتی مطرح شده، اما شواهد و روایت شهروندان در استان‌های غربی و مناطق مرزی غرب کشور این ادعا را تایید نمی‌کند.

***

«یحیی سرخانی»، فعال محیط‌زیست و از آسیب‌دیدگان جنبش «زن زندگی آزادی» در برنامه لایو اینستاگرامی که روز پنجشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۳ در خصوص آلودگی مرزهای غربی ایران به مین و تسلیحات جنگی کاشته شده در زمین می‌گوید: «۵ استان ایلام، خوزستان، آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه در نواحی مرزی خود با عراق و اقلیم کردستان با زمین‌های مین‌گذاری شده وسیع مواجه هستند. بخش بزرگی از این مین‌ها در دوران جنگ ایران و عراق کاشته شده است. علیرغم شعارهای حکومت، هنوز بیشتر مناطق آلوده به مین در ایران پاک‌سازی نشده‌اند و به مرور زمان به دلیل بارش برف و باران و جاری شدن سیلاب در برخی مناطق مین‌ها گاهی از محل‌های سابقا نظامی حرکت کرده و به زمین‌های زراعی، روستاها و مناطق مسکونی آورده شده‌اند. در این پنج استان مساحتی در حدود ٤ میلیون هکتار، آلوده به مین است. کشور عراق تنها با استان کردستان حدود ٢٣٠ کیلومتر مرز مشترک دارد که ١٣٦ کیلومتر آن آلوده به مین است و متاسفانه سهل‌انگاری جمهوری اسلامی نسبت به این موضوع هر سال جان و سلامت بسیاری از مردم این منطقه را به‌خطر می‌اندازد.»

قربانیان مین‌های دوران جنگ چه کسانی هستند؟

یحیی سرخانی با اشاره به این‌که اغلب قربانیان مین‌های کاشته شده در زمین کودکان هستند، می‌گوید: «همان‌طور که اشاره کردم مین‌ها لزوما در مرز و مناطق نظامی یا سابقا نظامی نیستند. زنان و کودکان و دهقانان و کشاورزان و حتی چوپان‌های محلی در مراتع و جنگل‌ها و یا روستاهای محل زندگی خود قربانی انفجار مین‌ها می‌شوند. کولبران نیز که از مناطق مرزی عبور می‌کنند، دسته دیگری از شهروندان استان‌های غربی هستند که بر اثر انفجار مین مجروح و کشته می‌شوند.»

به گفته یحیی سرخانی، نگاه سراسر امنیتی که جمهوری اسلامی به مرزها و استان‌های غربی در ایران دارد موجب شده که نه تنها زمین‌ها پاکسازی نشوند که گاهی گزارش‌هایی از کاشت مجدد مین در برخی مرزها منتشر شود: « مردم محلی بارها نیروهای سپاه را در مرزهای بانه و پیرانشهر در حال کاشت مین دیده‌اند. ایران سازنده و تولیدکننده مین است. یکی از روش‌های غیرانسانی و ناقض حقوق بشر این است که در ایران علاوه بر شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی به کولبران برخی مرزها را مین‌گذاری می‌کنند تا به‌اصطلاح به این وسیله امنیت مرزها را تامین کنند، در حالی که این قتل عامدانه شهروندان است.»

ضعف آموزش و آگاهی‌رسانی در مورد مواجهه با مین

موضوع مین‌گذاری در زمان جنگ موضوعی جهان‌شمول است به همین سبب نهادهای مدنی و فعالان حقوق بشر با عزمی راسخ برای آموزش به شهروندانی که در مناطق آلوده به مین زندگی می‌کنند، کمر همت می‌بندند. در حکومت جمهوری اسلامی اما نهادهای مدنی فعال در این زمینه همواره از سوی نهادهای امنیتی مورد آزار و‌ اذیت قرار می‌گیرند.

یحیی سرخانی در این زمینه به نهاد مدنی «ایران بدون‌ مین» اشاره می‌کند و می‌گوید: « فعالان مدنی در این زمینه هم تمام توان خود را برای امدادرسانی به آسیب‌دیدگان مین، خانواده جان‌باختگان و ساکنان مناطق آلوده به کار بستند، اما نهادهای امنیتی و وزارت دفاع تمامی فعالیت‌های مرتبط با مین و آموزش و خنثی‌سازی را به این بهانه که موضوع تخصصی است و نیاز به نیروی متخصص دارد، در انحصار خود گرفت. بحث درستی هم هست و واقعا باید تیم‌های تخصصی برای پاک‌سازی وارد‌‌ عمل شوند، اما نهاد مدنی دست‌کم می‌تواند در برگزاری کلاس‌های آموزشی و امدادرسانی به آسیب‌دیده‌ها وارد عمل شود و باری از دوش دولت‌ها بردارد. اما همان نگاه امنیتی منجر به این شده که سازمان‌هایی مثل ایران بدون مین دست‌کم از دو سال قبل فعالیت‌های خود را متوقف کردند. بسیاری از فعالان این حوزه هم در زمان فعالیت‌شان با احضار و تهدید و بازداشت مواجه شدند و حتی شماری از آن‌ها ناچار به ترک ایران شدند.»

قوانین ناکارآمد، زندگی قربانیان مین و بازماندگان را مختل می‌کنند

براساس قوانین مربوط به قربانیان مین و مهمات باقیمانده از جنگ، آن دسته از مهاجران و افرادی که در مناطق جنگی به علت برخورد با مواد منفجره از قبیل نارنجک، مین، گلوله توپ و... مصدوم یا‌ کشته می‌شوند، «جانباز یا شهید» تلقی خواهند شد. دو عبارتی که در ادبیات جمهوری اسلامی به مصدومان و جان‌باختگان جنگ اطلاق می‌شود. این قانون اما بر اساس شواهد تنها روی کاغذ وجود دارد.

قربانیان مین پیش‌تر در گفتگوهای متعدد گفته‌اند که این قانون-مانند بسیاری از موارد قانونی- در کمترین حد ممکن خود اجرا می‌شود. یحیی سرخانی با اشاره به آسیب‌پذیر بودن اقشار مختلف قربانی مین می‌گوید: «نه کودکان و نه بزرگسالان آسیب‌دیده مین هیچ حمایت مالی، درمانی، آموزشی و روانی دولتی دریافت نمی‌کنند. تنها قانون موجود در مورد قربانیان مین کمیسیون شماره ۲ است که در فرمانداری‌ها با هشت عضو از جمله نمایندگان ارگان‌های نظامی و امنیتی و بنیاد شهید و جانبازان تشکیل می‌شود. اما نماینده‌ای از طرف شخص قربانی در این کمیسیون حاضر نیست. تنها مدارک از طرف قربانی مورد بررسی قرار می‌گیرد و گاهی هم اثبات این‌که انفجار مین عامدانه رخ داده برای بسیاری از شاکیان دشوار است. اگر کمیسیون ماده ۲ رای به جانبازی فرد مصدوم داد، بنیاد شهید به فرد مصدوم مستمری می‌پردازد، اگر جانباز محسوب نشود تحت تحت پوشش ارگان‌های حمایتی دیگر از جمله کمیته امداد یا بهزیستی قرار می‌گیرد. در مورد کودکان هم اگر جانباز حساب شوند بعد از ۱۸ سالگی می‌توانند مستمری دریافت کنند.»

در حین گفت‌وگو یکی از همراهان ایران‌وایر در پیامی نوشت که دو سال قبل عمویش در منطقه بانه بر اثر انفجار مین در روستای محل اقامت خود پایش را از دست داده و در طول دو سال گذشته پیگیری او برای ارائه خدمات درمانی دولتی ناکام مانده است. این کاربر نوشت که به عمویش گفته‌اند از کجا معلوم که خودت مین را برای انفجار دست‌کاری نکرده‌ای!

آقای سرخانی با اشاره به عدم عضویت ایران به‌عنوان یکی از آلوده‌ترین کشورها به پیمان «اتاوا» می‌گوید: « ایران نه تنها عضو این پیمان بین‌المللی نشده و نسبت به پاک‌سازی مناطق اقدامموثری نکرده، بلکه همانطور که پیش‌تر گفتیم مناطقی را مجددا مین‌گذاری کرده است. سخت‌گیری در اهدای تسهیلات، مشخص‌نبودن مناطق مین‌گذاری شده، جابجایی مین‌ها در اثر بارندگی، کاشت مین‌های جدید، قربانی‌گرفتن‌های هفتگی، مختل کردن کشاورزی، گردشگری، دامداری و کولبری از بیشترین مشکلات زندگی در مناطق آلوده به مین است و متاسفانه هیچ راهی هم برای جامعه مدنی باقی نمانده تا ایران را به پذیرفتن پیمان منع مین ضد نفر (پیمان‌نامه اُتاوا) وا بدارد و ایران همچنان اجازه نمی‌دهد بازرسان بین‌المللی به مناطق آلوده بیایند و در پاک‌سازی آن کمک کنند.»

از بخش پاسخگویی دیدن کنید

در این بخش ایران وایر می‌توانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راه‌اندازی کنید

صفحه پاسخگویی

ثبت نظر

اخبار

خانواده‌های پرواز اوکراینی حضور ظریف بر سر مزار عزیزانشان را وقیحانه خواندند

۲ تیر ۱۴۰۳
خواندن در ۲ دقیقه
خانواده‌های پرواز اوکراینی حضور ظریف بر سر مزار عزیزانشان را وقیحانه خواندند