یک شنبه ۲۱ آبان ماه، زلزله‌ ویرانگر دیگری در ایران رخ داد و صدها کشته بر جای گذاشت. این زلزله که 7.3 در مقیاس ریشتر بود، زندگی‌های بسیاری را آوار کرد. نبود مدیریت منسجم بعد از زلزله، غافل گیر شدن مسوولان، امدادرسانی‌های پر خطر، انسان‌هایی که خاک شدند و بازمانده‌هایی که بر خاک، به عزا نشستند؛ این تصویری تکراری از وضعیت مناطق زلزله زده در کشور است. حالا ترس از وقوع زمین‌لرزه ای بزرگ در تهران و احتمال کشتار چند هزار نفری ناشی از ساخت و سازهای ناایمن، بار دیگر پایتخت نشینان را نگران و مسوولان را به تقلا انداخته است.

وقوع زمین‌لرزه کرمانشاه چه قدر قابل پیش‌بینی بود؟ در صورت بروز زلزله در تهران، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ چه شهرهای دیگری در خطر هستند؟ چرا زلزله در ایران کشتار به همراه دارد و در کشورهای پیشرفته، فقط ساختمان‌ها آسیب می‌بینند؟

این سوال ها و سوال‌های دیگری را در گفت‌وگو با پروفسور «مانوئل بربریان»، استاد لرزه‌شناسی زمین‌لرزه‌ها و زمین‌ساخت مطرح کردیم. او در ۴۷ سال گذشته به بررسی و پژوهش زمین‌لرزه‌های ایران مشغول بوده و در این‌باره کتاب و مقالاتی به چاپ رسانده است.

شما در مقاله‌ ای که در «تمبلور» (۱) منتشر شده است، توضیح داده‌اید که دلیل زلزله هفته گذشته در غرب ایران،حرکت برگه‌های عربستان - آفریقا به سمت برگه‌های آسیا – اروپا است و به گسل‌های «زاگرس» مربوط است. دقیقا چه اتفاقی در زمین افتاد که این زلزله رخ داد؟

گفتید زلزله غرب ایران به خاطر قرار گرفتن پهنای گسل‌ها و فشار پهنه‌ها رخ داده است؛ درباره تهران چه طور؟ گفته می‌شود که زلزله‌ بزرگی در تهران اتفاق خواهد افتاد. زلزله تهران هم در اثر همین حرکت و فشار به سمت شمال رخ می‌دهد؟

در دهه‌‌های اخیر به سمت شمال تهران در کوهپایه‌ها و کوه‌ها سازه‌سازی‌های بسیاری انجام شده است؛ آیا این مناطق در خطر بیش تری قرار دارند؟

امکان پیش‌بینی وقوع این زلزله تهران وجود ندارد؟

یکی از همکاران شما در مقاله دیگری در تمبلور نوشته است که یک ساعت پیش از زلزله اصلی غرب ایران، یک پیش‌لرزه رخ داده بود. آیا می‌توان برای تعیین حجم زلزله و خسارت ناشی از آن به پیش‌لرزه‌ها تکیه کرد؟

یعنی با توجه به امکانات ما، پیش‌لرزه‌هایی که در مراکز لرزه‌نگاری ایران ثبت می‌شوند، قابل استناد نیستند؟‌

پس‌لرزه‌های زلزله روز یک‌شنبه چه قدر روی گسل های دیگر تاثیر گذاشت؟

شب بیستم نوامبر هم در منطقه «مهران» ایلام پس‌لرزه‌ای با قدرت ۵.۱ ریشتر اتفاق افتاد. مسوولان از مردم خواستند از خانه‌های خود خارج شوند. شما در صحبت‌هایتان به کالیفرنیا و ژاپن اشاره کردید؛ میان امکانات ما و این کشورهای پیشرفته چه قدر فاصله وجود دارد؟ آیا ایران به دنبال ارتقای وضعیت خود در زمینه زلزله و مواجهه با آن هست؟

به آیین‌نامه‌ای اشاره کردید که در پی زلزله بویین‌زهرا تصویب شد. حالا به گفته شما، نه فقط تهران، که همه‌جای ایران در خطر زلزله است. محتوای این آیین‌نامه چیست که به روایت شما، دولت ها و نهادهای درگیر در امر ساخت و ساز تاکنون آن را نادیده گرفته اند. چه منفعتی در رعایت نکردن این آیین نامه هست؟

نبود نظارتی که از آن صحبت می‌کنید، شامل مراکز لرزه‌نگاری ایران هم می‌شود؟ اطلاع‌رسانی این مراکز چه قدر دقیق است؟‌

اما بعضی از همکاران شما در مورد نبود توانایی پیش‌بینی دقیق زلزله در ایران هشدار داده‌اند. آیا ممکن است اطلاعات نادرستی درباره ایران یا دیگر جغرافیاها وجود داشته باشد؟

به نظر می‌رسد که زلزله‌شناسان انتظار وقوع زلزله‌ای با قدرت ۷.۳ ریشتری را نداشتند و پیش‌بینی آن‌ها زمین‌لرزه‌ای با قدرت ۵.۵ ریشتر بوده است. چنین تفاوتی میان پیش‌بینی و واقعیت در زلزله شایع است یا باز هم به امکانات مربوط می شود؟

 

  1. Temblor.net, Nov. 15, 2017. A personal cry by an Iranian-born earthquake scientist for a change in how Iran addresses its seismic risk and resilience. By Manuel Berberian.

  2. Berberian, M, 1995 Master “Blind” thrust faults hidden under the Zagros folds: active basement tectonics and surface morphotectonics. Tectonophysics, 241, 193-224. DOI: 10.1016/0040-1951(94)00185-C.

Berberian, M, 2014. Earthquakes and Coseismic Surface Faulting on the Iranian Plateau; A Historical, Social, and Physical Approach. Elsevier, Developments in Earth Surface Processes, 17, 776p, ISBN: 978-0-444-63292-0.

(3).

بربریان و همکاران، ۱۳۶۴. پژوهش و بررسی ژرف نوزمین‌ساخت، لرزه‌زمین ساخت و خطر زمین‌لرزه، گسلش در گستره تهران و پیرامون. پژوهش و بررسی لرزه‌ زمین‌ساخت ایران‌زمین، بخش پنجم. سازمان زمین‌شناسی کشور، گزارش شماره ۵۶و ۳۱۶ رویه.

(4) Berberian, M and Yeats, R.S., 2016. Tehran: An Earthquake Time Bomb. In: Tectonic Evolution, Collision, and Seismicity of Southwest Asia: In Honor of Manuel Berberian’s Forty-Five Years of Research Contributions. Geological Society of America Special Paper 525, DOI: 10.1130/2016. 2525 (04).

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}