آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران دیشب شروط مذاکره با کشورهای اروپایی برای حفظ برجام را اعلام کرد. اعلام علنی شروط مذاکره ایران بی سابقه نیست. رهبر جمهوری اسلامی در طول مذاکرات هسته ای که منجر به امضای برجام شد نیز گاه اقدام به اعلام علنی شروط فنی و سیاسی می کرد. مذاکره کنندگان هسته ای ایران در طول مذاکرات می کوشیدند از این شروط که اغلب بدبینانه و سختگیرانه بودند، به عنوان ابزار فشار برای چانه زنی بیشتر با غرب استفاده کنند. در واقع او در طول مذاکرات نقش «پلیس بد» را بازی می کرد. اعلام علنی شروط تازه درباره مذاکره با اروپا نیز می تواند شبیه همان رویکرد باشد. نکته مهم اما این است که رهبر ایران زمان خاصی برای مذاکره با اروپایی ها تعیین نکرد. پیش از این دیپلمات های ایرانی بارها از زمان محدود بین یک تا دو ماه برای تعیین تکلیف برجام با اروپا سخن گفته اند بودند، با این حال شروط دیشب او برای محقق شدن، زمانی به مراتب بیشتر می طلبد.

منطق شرط گذاری خامنه ای که در قالب یک رفتار تهاجمی طلبکارانه بود، متاثر از یک تجربه قبلی بود. او در سخنرانی اش اشاره کرد که «هر جایی که ما مقداری کوتاه آمدیم، آنها تندتر آمدند» و به طور مشخص در این زمینه به تجربه مذاکرات هسته ای سال ۸۳ و ۸۴ با کشورهای اروپایی اشاره کرد و گفت: « هرچه ما عقب‌نشینی کردیم، آنها جلو آمدند ... ما دیدیم اینها خیلی دارند زیادی حرف میزنند، زیادی پُررویی میکنند، واقعاً دارند وقاحت میکنند، گفتیم پس بازی تمام؛ مُهروموم‌ها را شکستیم، کارخانه‌ی یو‌سی‌اف را راه انداختیم، غنی‌سازی را ... راه انداختیم، رسیدیم به بیست درصد ... وقتی‌که به اینجا رسیدیم، اینها آمدند با اصرار، به یک معنا با التماس به ما گفتند ... شما بیایید قبول کنید که بیست درصد را انجام ندهید، مثلاً پنج هزار یا شش هزار سانتریفیوژ داشته باشید.»

آیت الله خامنه ای زمان خاصی برای مذاکره با اروپایی ها تعیین نکرد. پیش از این دیپلمات های ایرانی بارها از زمان محدود بین یک تا دو ماه برای تعیین تکلیف برجام با اروپا سخن گفته اند بودند.

او بر مبنای همین تجربه گفت: «به خیال خودشان حقّ غنی‌سازی ایران را [به رسمیّت] شناخته‌اند؛ بله، شناخته‌اند، [امّا] منشأش مذاکره نیست؛ اشتباه نکنیم؛ منشأش پیشرفت ما است.» این سخنان هم کنایه راهبرد دولت روحانی در موثر دانستن مذاکره برای به رسمیت شناخته شدن حق غنی سازی بود و هم فلسفه شرط گذاری برای اروپایی ها. او همچنین با اشاره به اظهارات مقام های دولت روحانی گفت: « رئیس‌جمهور گفتند واقعاً آمریکایی‌ها در این قضیه از لحاظ اخلاقی، حقوقی و آبروی سیاسی در دنیا شکست خوردند؛ خب بله، آمریکا بی‌آبرو شد ... آیا ما مذاکره را شروع کردیم برای اینکه آمریکا بی‌آبرو بشود؟ ... یا گفته می شود مثلا بین اروپا و آمریکا شکاف به ‌وجود آمد ... ما برای این مذاکره نکردیم.» او ناظر به همین باور گفت: «ما مذاکره کردیم که تحریم برطرف بشود؛ شروع و ادامه‌ مذاکره برای این بود ... اگر این تأمین نشد، بقیه چیزهایی که حاصل شده، ارزش زیادی را نخواهد داشت.» بنابراین کلیدی ترین نقطه مورد توجه رهبر ایران که نگرانی اصلی او در آینده است، برطرف شدن تحریم هاست. شرط گذاری ها هم دقیقا این نقطه را نشانه رفته است. اما شروط:

کلیدی ترین نقطه مورد توجه رهبر ایران که نگرانی اصلی او در آینده است، برطرف شدن تحریم هاست. شرط گذاری ها هم دقیقا این نقطه را نشانه رفته است.

برخی شروط رهبر جمهوری اسلامی از قبل نقض شده و برخی قابل تحقق نیستند ولی دامنه مانور برای دیپلمات ها درباره شروط اقتصادی وجود دارد. 

آیت الله خامنه ای درباره امتیازهای احتمالی که قرار است به اروپایی ها بدهند، صحبت نکرد ولی به خوبی می داند حداقل ماجرای اکنون برجام با اروپا، انیمیشن «تام و جری» نیست.

با این وجود چنین اقدامات و تضمین هایی بخشی از یک معامله تازه هستند برای حفظ برجام. برای این تضمین ها، ایران باید امتیازهایی بدهد، چون در این فضای تازه، ایران بیش از هر کشور دیگری نیازمند زنده ماندن برجام و فروش نفت است. امری که نگرانی درباره آن در لابلای سخنان دیشب آیت الله خامنه ای هم مشهود بود. رهبر جمهوری اسلامی به طور طبیعی درباره امتیازهای احتمالی که قرار است بدهند، صحبت نکرد ولی به خوبی می داند که حداقل ماجرای اکنون برجام با اروپا، انیمیشن «تام و جری» نیست.

 

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}