در دوره ای که فساد اقتصادی و زندگی اشرافی برخی از امامان جمعه مطرح شده، «محمدعلی آل‏‌هاشم»، امام جمعه 55 ساله تبریز سعی کرده است چهره جدیدی از امامان جمعه را نشان دهد؛ چهره ای ساده‌‏زیست و مردم‌‏دار.

خاندان آل‏ هاشم از خانواده‌های شناخته شده در میان مردم تبریز هستند و امام جمعه فعلی این شهر، فرزند «محمدتقی آل‏‌هاشم»، از روحانیون سرشناس تبریزی است که پیش از دست‎یابی فرزندش به سمت دایمی امامت جمعه این شهر، امامت جمعه موقت تبریز را هم برعهده داشت.

گفته می‌شود که عمامه‌گذاری محمدعلی آل‎هاشم توسط آیت الله «کاظم شریعتمداری» که بعد از انقلاب سال 1357 مغضوب روح‌‏الله خمینی و اطرافیانش شد، انجام شده است. آل‏‌هاشمِ پدر با وجود آن که پیش از آن به این موضوع بسیار مفتخر بود، به محض حصر شدن آیت الله شریعتمداری، همه عکس‌های مربوط به عمامه‌گذاری پسرش را جمع‌آوری و سعی کرد ردی از این اتفاق بر جای نماند.

انتخاب محمدعلی آل هاشم، پسر به نسبت جوان و بدون تجربه او برای این پست در شهرمهمی مانند تبریز، در ادامه موج جوان‏ گرایی در انتخاب امامان جمعه در ایران اتفاق افتاد. «سیدمحمد علی قاضی طباطبایی»، «میراسدالله مدنی»، «علی مشکینی»، «مسلم ملکوتی» و «محسن مجتهد شبستری» به ترتیب پیش از آل‏ هاشم، نماز جمعه این شهر را خوانده بودند. مجتهد شبستری هم البته که نزدیک به آیت الله شریعتمداری بود، پس از حصر او، مانند آل‏ هاشم عمل کرد و به انکار این رابطه پرداخت. پس از فوت پدر مجتهد شبستری، آیت الله شریعتمداری خانواده وی را حمایت می کرد اما او این موضوع را در مصاحبه ای تکذیب کرد.

«علی اکبر فیض» مشهور به آیت ‌الله علی مشکینی، نخستین رییس مجلس خبرگان رهبری تنها چند ماهی در تبریز امامت کرد و بعد جای خود را به ملکوتی و به دنبال آن شبستری داد.

خرداد ماه سال گذشته، مجتهد شبستری، نماینده سابق ولی فقیه در آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز به دلیل بیماری از سمت خود کناره گرفت و آل‏‌هاشم جای او نشست. آل هاشم پیش از آن نماینده  آیت‌الله «علی خامنه ای» در ارتش و رییس سازمان عقیدتی و سیاسی این نهاد بود.

محمدعلی آل هاشم ششمین امام جمعه ثابت تبریز بعد از انقلاب است. نگاهی به سرگذشت امامان جمعه پیش از وی، حساسیت این جایگاه را مشخص می‌کند.

«انصار حزب‌الله» تبریز او را «مسلم بن عقیل» انقلاب می‌خوانند و از آل‌هاشم ‌خواسته بودند که پیش‎قدم شود و برچسب «افراطی» را در استان از پیشانی «بچه‌های انقلابی» بردارد.

او در نطق آغاز به کار خود اما گفته بود: «به جای نفی دیگران، باید خود را اثبات کرد و به جای برخورد سلبی، باید ایجابی برخورد کنیم.»

با این وجود، آن چه که بیش از هر چیزی امام جمعه تازه از گرد راه رسیده تبریز را بر سر زبان‌ها انداخت، اقدام او برای برداشتن نرده‌های بین امام جمعه و مردم در محل نماز جمعه بود.

این کار او با استقبال امامان جمعه شهرهای دیگر مانند مشهد و قم مواجه شد و کار به آن‌جا کشید که آیت الله «ابراهیم امینی»، امام جمعه سابق قم حاضر نشد در جایگاه ویژه و صف اول نماز جمعه قم بماند و میان جمعیت رفت.

آل هاشم هم‏چنین هر از گاهی با اتوبوس و وسایل نقلیه عمومی تردد می‌کند. خودش گفته است:«ما در ایام آلودگی هوای تبریز، با توجه به تاکید مسوولان ذی‌ربط که توصیه می‌کردند مردم از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند، از اتوبوس و مترو و تاکسی استفاده کردیم. ضمن آن که الان هم من گه‌گاه این کار را انجام می‌دهم و هفته‌ای دو سه بار سوار وسایل نقلیه عمومی می‌شوم.»

او به سلف سرویس دانشجویان و ورزشگاه می‌رود، روز خبرنگار از خبرنگاران زن تجلیل و بابت محدودیت های موجود، از آن ها دل جویی می‌کند، به دستور او، در نمازجمعه کیسه‌های غیرپلاستیکی برای کفش میان نمازگزاران پخش می‌کنند و زمان ثابتی را در خطبه‌ها به صحبت درباره محیط زیست اختصاص داده است. در خطبه هایش درباره بهداشت خانواده، سبک زندگی و تغذیه سالم حرف می زند، برنامه ورزشی«90» را تماشا می‌کند و عقیده دارد طبیعی است که امام جمعه هر شهری طرف‏دار تیم فوتبال شهرش باشد.

اصول‏گرایان به او به جای امام جمعه، لقب «امام هفته» داده‌اند. مواضع آل‌هاشم درباره آموزش زبان ترکی و کشمکش‌های قومی در این شهر هم جالب توجه است. او در عکس‌العمل به خبر ممنوعیت آموزش به دانش آموزان با زبان محلی از سوی وزیر آموزش و پرورش گفته بود: «اگر زبان فارسی خط قرمز شما است، زبان ترکی هم خط قرمز ما است... ما به مسایل قومیتی و سایر مسایل دامن نمی زنیم اما مردم آذربایجان انتظار دارند حتی برخی دروس در دانشگاه ها به زبان مادری تدریس شوند.»

مجموعه اعمال و گفته های این امام جمعه، منتقدانی برایش به وجود آورده اند. گروهی بر این عقیده اند که او با این اظهارنظرها، بر آتش اختلافات قومی در این منطقه می‌دمد و با رفتن به ورزشگاه و تشویق تیم شهر تبریز و با میدان دادن به آموزش زبان ترکی، همان خط جدایی‌طلبان این منطقه را پیش گرفته است.
گروهی دیگر اما بر این عقیده اند که ساختن یک «پدر مقدس» در شهری که پرونده‌های فساد مفتوح زیادی دارد و او هم اقدامی در این مورد نمی‌کند، فقط راهی برای انحراف افکار عمومی از مسایل مهم است.

در میان تمرکز زیاد رسانه ها، به ویژه رسانه های اصول‏گرا بر فعالیت‌های امام جمعه تبریز، یکی از روزنامه‌های محلی این شهر اقدامات آل‌هاشم را «حرکت در مرز مردمی‌بودن» و «کارهای عوام‌فریبانه» خوانده بود. امامجمعه تبریز اما با مدیر مسوول این نشریه تماس گرفته و بابت این نقد تشکر کرد. همین عمل آل‎هاشم نیز مورد نقد قرار گرفت و در راستای عوام‎فریبی تفسیر شد.

او ولی در موضوعات سیاسی و اجتماعی دیدگاه هایی شبیه به سایر امامان جمعه دارد. چندی پیش رسانه ها خبر دادند که همایش تجلیل از فعالان اقتصادی را به دلیل پوشش زنان دست اندرکار برگزاری همایش ترک کرده است.

آل‎هاشم درباره اعتراض های مردمی مرداد ماه نیز گفته است:«همه می‌دانند که مشکلات اقتصادی، بی‎کاری، ارز و گرانی در کشور وجود دارد ولی راه‌حل این مشکلات خدایی ناکرده، اغتشاشات و اعتراض خیابانی نیست.»

در دوره ای، مسلم ملکوتی، امام جمعه پیشین تبریز به دلیل سخنانش درکشور مشهور بود و اینک محمدعلی آل‎هاشم تلاش می کند با رفتار متفاوتش مشهور شود.

مطالب مرتبط:

امامان جمعه در ایران؛ حاکمان شنبه

شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، شورای بولتن‌ها​

امامان جمعه؛ عباسعلی سلیمانی؛ روحانی شیعه و نماینده امور اهل سنت​

امامان جمعه؛ یوسف طباطبایی نژاد و جنجال‌ حجاب و خشکسالی

غلامعلی نعیم آبادی؛ دشمن بهاییان و متهم به عضویت درانجمن حجتیه

امامان جمعه؛ آیت الله صفایی بوشهری و ژن مبارزه با استعمار

امامان جمعه؛ محمدرضا ناصری، تاجر شهرکرد

امامان جمعه؛ محمدعلی نکونام؛ تندروی فرهنگی

امامان جمعه؛‌ محمد تقی لطفی و حاشیه‌های اشرافی‌گری

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}