گزارش

بنیاد تعاون بسیج ؛ شرکت‌ها و موسسات وابسته

۱۸ فروردین ۱۳۹۸
ایران‌وایر
خواندن در ۱۱ دقیقه
فعالیت‌های موسسه تامین مسکن بسیجیان در زمینه تامین مسکن، در طول دو دهه گذشته با چالش‌ها و حاشیه‌های زیادی مواجه بوده و تعاونی‌های بسیجیان به طور مرتب در حال تغییر نام هستند.
فعالیت‌های موسسه تامین مسکن بسیجیان در زمینه تامین مسکن، در طول دو دهه گذشته با چالش‌ها و حاشیه‌های زیادی مواجه بوده و تعاونی‌های بسیجیان به طور مرتب در حال تغییر نام هستند.
بنیاد تعاون بسیج و موسسه‌های وابسته بر اساس گزارش پایان سال ۱۳۹۵ بانک مهر اقتصاد،‌ بیش از ۷۶ درصد سهام این بانک را در اختیار دارند.
بنیاد تعاون بسیج و موسسه‌های وابسته بر اساس گزارش پایان سال ۱۳۹۵ بانک مهر اقتصاد،‌ بیش از ۷۶ درصد سهام این بانک را در اختیار دارند.
جوان سیر ایثار در سال ۱۳۸۰ در حوزه حمل و نقل و خدمات سیاحتی و زیارتی فعال شده است.
جوان سیر ایثار در سال ۱۳۸۰ در حوزه حمل و نقل و خدمات سیاحتی و زیارتی فعال شده است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مهم‎ترین نهاد جمهوری اسلامی به شمار می‌رود. ردپای این نهاد نظامی- امنیتی در همه عرصه‌ها دیده می‌شود؛ از فرهنگ و سینما و محیط زیست گرفته تا اقتصاد و سیاست و محاکم قضایی. اما درعین حال، در هیچ حوزه‌ای حاضر به پاسخ‎گویی نیست.

سپاه در روزهای پس از انقلاب ۱۳۵۷، به دستور روح‎الله خمینی تشکیل و مهم‎ترین ماموریتش، حفاظت از انقلاب و دست‏آوردهای آن عنوان شد. اما در سال‌های اخیر، روز به روز به فعالیت‌های آن افزوده شده است. زیر مجموعه‌هایش بزرگ و بزرگ‎تر شدند و تبدیل به یک نهاد موازی با دولت شد؛ نهادی که  در همه امور جاری کشور دخالت می‌کند و می‌خواهد از اقتصاد تا فرهنگ و سیاست در ایران را در دست بگیرد.
«ایران‏وایر» در مجموعه‌ای، به این نهاد قدرتمند و مرموز جمهوری اسلامی پرداخته و برای نخستین‌بار، تمام زیر مجموعه‌ها و فعالیت‌های سپاه پاسدارن انقلاب اسلامی را جمع‌آوری کرده و جزییات حضور این نهاد را در حوزه‌های مختلف با اینفوگرافی و نمودار اینتراکتیو نشان داده است.
در اینفوگرافی تهیه شده، چارت سازمانی سپاه به شکل تصویری نمایش داده شده است و تمام نهادهای تحت امر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یک عکس گنجانده شده‌اند؛ یک عکس خانوادگی سپاه پاسداران با تمام نوه‌ها و نتیجه‌ها که احتمالا به راحتی از حافظه‌تان پاک نمی‌شود.
در صفحه اینتراکتیو، چارت سازمانی سپاه با همه زیر مجموعه‌های آن مشخص شده است. با اسکرول موس در این صفحه، می‎توانید ببینید هر مجموعه از کجا آمده و به کجا وصل است؛ درست مثل یک شجره‌نامه خانوادگی.

این مجموعه بی‏‌شک خالی از اشکال نیست. بنابراین، منتظر نظرات و انتقادات شما هستیم تا تغییرات ضروری را در آن اعمال کنیم.

***

سابقه تشکیل «بنیاد تعاون بسیج» که در اساسنامه‌اش، «موسسه غیرانتفاعی، با شخصیت حقوقی و مالی مستقل و وابسته به سازمان بسیج مستضعفان» معرفی شده، به سال ۱۳۷۵ باز می‌گردد.«ایجاد فرهنگ تعاون و همکاری در میان بسیجیان»، «پشتیبانی و هدایت بسیجیان جهت استفاده از تسهیلات اقتصادی دولت» و «ارایه خدمات به بسیجیان»، از اهداف این بنیاد اعلام شده است. فرمانده سازمان بسیج، نماینده رییس ستاد کل نیروهای مسلح، نماینده فرمانده سپاه، نماینده وزیر دفاع، مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در بسیج، معاون هماهنگ کننده بسیج و مسئول حفاظت اطلاعات بسیج، اعضای هیات امنای این بنیاد محسوب می‌شوند. «تعطیل یا انحلال بنیاد»، «تغییرات در اساسنامه»، «خط مشی‌ها و سیاست‌های اساسی»، «ساختار سازمانی» و «نصب و عزل مدیرعامل» از طریق هیات امنا صورت می‌گیرد و باید به تصویب رهبر جمهوری اسلامی برسد.

طبق اساسنامه بنیاد تعاون بسیج، این سازمان از پرداخت مالیات معاف است ولی از سال ۱۳۸۲، این سازمان مشمول قانون مالیات‌های مستقیم شد. همچنین طبق اساسنامه، «در صورت انحلال بنیاد، پس از تصفیه،‌ کلیه اموال و دارایی‌های بنیاد در اختیار ولی‌فقیه قرار می‌گیرد.» در زیرمجموعه این بنیاد، مجموعه‌های متعددی فعال هستند:

  • موسسه تامین درمان بسیجیان: این موسسه در زمینه «بیمه تامین اجتماعی»، «بیمه تکمیل درمان، عمر و حوادث» فعالیت می‌کند و در ۲۲ استان دارای ۵۰ مرکز درمانی است. اختصاص تسهیلات خاص برای حمایت مالی و درمانی از زوج‌های نابارور بسیجی، چاپ کتاب برای ترویج سبک زندگی اسلامی و آموزش طب
    ایرانی-اسلامی، ارايه خدمات درمانی در مراسم‌های ویژه مانند راهپیمایی اربعین از دیگر فعالیت‌های این موسسه است.
  • موسسه تامین اقلام مصرفی بسیجیان: این موسسه تجاری که دارای فروشگاه‌های زنجیره‌ای متعدد در سراسر کشور است، در حوزه خرید و فروش و عرضه مستقیم کالا به بسیجیان و دیگر شهروندان مشغول به فعالیت است. «فروشگاه تعاونی مصرف بسیجیان» که دارای بیش از ۳۰۰ فروشگاه زنجیره‌ای در سراسر کشور است، مهم‌ترین شبکه توزیع موسسه تامین محسوب می‌شود و علاوه بر فروش نقدی عادی، اجناسی که با کالابرگ به بسیجیان تعلق می‌گیرد را توزیع می کند. فروشگاه‌های زنجیره‌ای «یاس نوین پارسه» مشهور به «فروشگاه یاس» هم از دیگر شبکه‌های مهم این مجموعه است. این مجموعه در سال‌های اخیر در حوزه سبک زندگی اسلامی و تامین پوشاک زنان با تمرکز بر الگوی‌های مدنظر حکومت و تامین جهیزیه برای کمک به افزایش نرخ ازدواج به صورت جدی فعال شده است.
  • موسسه تامین مسکن بسیجیان: این موسسه از سال ۱۳۷۷ فعالیت خود را شروع کرده است. موسسه تامین مسکن، در فاز اول فعالیت‌هایش اقدام به تملک زمین به روش‌های مختلف و در فاز دوم با تاسیس تعاونی‌های مسکن مختلف مانند «امید»، «بصیرت»، «ایثارگران»، «منتظران مهدی»، «مهر فجر» و «طلوع یار»، اقدام به اجرای طرح خانه‌سازی برای تامین مسکن بسیجیان کرده است. موسسه تامین مسکن، در ساخت مسجد نیز فعال است. فعالیت‌های این موسسه در زمینه تامین مسکن، در طول دو دهه گذشته با چالش‌ها و حاشیه‌های زیادی مواجه بوده و تعاونی‌های بسیجیان به طور مرتب در حال تغییر نام هستند. بدین سبب رصد و ارزیابی فعالیت‌های آنها بسیار دشوار است. آخرین آمار در دسترس از فعالیت‌های موسسه تامین مربوط به سال ۱۳۸۲ است که در گام اول که یک دوره پنج ساله محسوب می‌شود، اقدام به راه‌اندازی ۱۸۴ تعاونی مسکن و واگذاری بیش از ۳۲ هزار قطعه زمین کرده است.
  • موسسه خدمات علمی و آموزشی رزمندگان: این موسسه ریشه در «موسسه علمی رزمندگان» دارد که با سرمایه اهدایی ۲۰ میلیون ریالی توسط «آیت‌الله خمینی» در سال ۱۳۶۶ تاسیس شد و نسخه بروزشده آن در سال ۱۳۷۵ در زیرمجموعه بنیاد تعاون به فعالیت خود ادامه داد. این موسسه در حوزه‌های «برگزاری کنکورهای آزمایشی، آز‌مون‌های المپیاد، پیشرفت تحصیلی، برگزاری دوره‌های المپیاد، تاسیس و اداره مدرسه و نشر و توزیع کتاب‌های کمک آموزشی» فعال است. در حال حاضر ۵۳ مدرسه با نام‌های «معراج اندیشه» و «خاتم الانبیا» در ۱۳ استان توسط این موسسه اداره می‌شوند. این موسسه همچنین در قالب دو طرح «آیه‌های تمدن» و «جهاد علمی»، برنامه‌های آموزشی هدفمندی را در سطح ملی برای بورسیه کردن دانش‌آموزان پیگیری می‌کند. «طرح حکمت» که ویژه ارايه خدمات علمی، آموزشی به فرزندان پرسنل نیروهای مسلح است هم یکی دیگر از  طرح‌های بزرگی است که این موسسه در آن مشارکت دارد.
  • موسسه فرهنگی هنری رزمندگان اسلام: این موسسه در زمینه سینما، نمایش​، مهدهای قرآنی و مهدکودک فعال است. در زیرمجموعه‌اش، موسسه فرهنگی و هنری راوی یا «راوی فیلم» با ۳۰ سالن نمایش از موسسات شناخته شده در حوزه سینما بود که از سال ۱۳۹۶ به «انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس» الحاق شد. این انجمن در حال حاضر تحت کنترل سپاه و بسیج، مشغول به فعالیت است. ازدیگر فعالیت‌های موسسه راوی، تولید ساخت فیلم‌های مستند، تدوین آثار مکتوب نظیر کتاب، انجام تحقیقات رسانه‌ای و اجرای پروژه‌های مختلف در حوزه مجازی است. 
  • شرکت حساب‌رسی کوثر: این موسسه، یک سازمان حساب‌رسی داخلی است که وظیف حساب‌رسی برخی از موسسه‌ها و شرکت‌های وابسته به بنیاد تعاون بسیج را برعهده دارد.

بنیاد تعاون بسیج در طول یک‌دهه اخیر با سرمایه‌گذاری گسترده در بازار بورس، صنعت و معدن، خدمات، نفت و پتروشیمی و بانک به یک بازیگر بزرگ تبدیل شده است. رصد فعالیت‌های وابسته به این بنیاد از این نظر دشوار است که این شرکت‌ها به طور دائم در حال خرید و فروش سهام شرکت‌های بزرگ هستند و بنیاد تعاون بسیج احتمالا به دلیل ملاحظات سیاسی و فرار از دام تحریم‌ها، به طور ادواری شرکت‌های تازه سرمایه‌گذاری به بازار وارد می‌کند تا شناسایی آنها دشوار باشد. این شرکت‌ها همچنین در زمینه شفافیت نیز عملکرد بسیار ضعیفی دارند. برخی از مهم‌ترین شرکت‌های زیرمجموعه این بنیاد عبارتند از:

  • بانک مهر اقتصاد: سابقه فعالیت «بانک مهر اقتصاد» به سال ۱۳۷۲ باز می‌گردد که در قالب موسسه قرض‌الحسنه بسیجیان و با سرمایه اولیه ده میلیون ریال که از سوی آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی به عنوان «هبه»(یعنی بخششی که قابل بازپس گرفتن است) پرداخت شد، شروع به فعالیت کرد. این صندوق در سال ۱۳۷۹ به «موسسه مالی اعتباری مهر» و در سال ۱۳۸۸ به «بانک مهر اقتصاد» تغییر وضعیت داد.
    «بانک مهر اقتصاد» در حال حاضر دارای بیش از ۶۰۰۰ هزار کارمند و ۸۰۰ شعبه است. بنیاد تعاون بسیج و موسسه‌های وابسته بر اساس گزارش پایان سال ۱۳۹۵ این بانک،‌ بیش از ۷۶ درصد سهام این بانک را در اختیار دارند. اواخر سال ۱۳۹۶ گزارش‌هایی درباره ادغام این بانک در بانک‌های «ثامن» و «انصار» که هر سه وابسته به سپاه هستند، منتشر شده است که به نظر می‌رسد فرایندی پیچیده و زمان‌بر است. مسئولان بانک مهر اقتصاد اعلام کرده‌اند که تنها در صورت «حکم حکومتی»، موضوع ادغام پیگیری می‌شود. حکم حکومتی باید توسط آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی صادر شود.
  • گروه مالی مهر اقتصاد: این گروه مالی ابتدا به نام «شرکت سرمایه‌گذاری تجلی سامانه» فعالیت می‌کرد و سال ۱۳۹۲ به «گروه مالی مهر اقتصاد» تغییر نام داد. شرکت‌های «سرمایه‌گذاری مهر اقتصاد ایرانیان» و «سرمایه‌گذاری تدبیرگران آتیه ایرانیان»، «شرکت نگین ساحل رویال»، «شرکت تجلی مهر ایرانیان» و «شرکت خدمات بازرگانی آینده‌نگر مهر»، سهامداران عمده این کارگزاری هستند.
    گروه مالی مهر اقتصاد به همراه شرکت‌های وابسته، مالک اصلی «هدلینگ توسعه معادن روی ایران» است. «هلدینگ توسعه معادن روی ایران» با ارزش بازار بیش از ۸۰۰ میلیارد تومان، یکی از ‌مهم‌ترین کانون‌های سرمایه‌گذاری در تولید سرب و روی است. در زیرمجموعه این هدلینگ، شرکت‌های متعددی چون «شرکت تولید روی ایران»، «شرکت فرآوری مواد معدنی ایران»، «شرکت ذوب روی بافق»، «شرکت ملی سرب و روی ایران»، «شرکت اسیدسازان زنجان»، «شرکت تولید روی بندرعباس»، «شرکت ذوب و احیای روی قشم»، «شرکت مهندسی و تحقیقاتی فلزات غیرآهنی»، «شرکت راهبران صنعت سرب و روی انگوران»، «شرکت صنعتی و معدنی شمال‌شرق شاهرود»، «شرکت آلفا ماشین پویا»، «شرکت معدن‌کاران انگوران»، ‌«شرکت جام امید البرز» و «شرکت شیمیایی کاتالیست پارسیان» همراه با شرکت‌های «کالسیمین» و «صنعت روی زنگان» فعال هستند که این شرکت را در مجموع به یک غول مهم اقتصادی در حوزه معادن روی و سرب، تولید اسید و اکتشاف و حفاری تبدیل کرده است.
  • جوان سیر ایثار: این شرکت در سال ۱۳۸۰ در حوزه حمل و نقل و خدمات سیاحتی و زیارتی فعال شده است. این شرکت به طور تخصصی در تامین نیازهای مربوط به اردوهای بسیج و اردوهای «راهیان نور» فعالیت می‌کند ولی در سیستم حمل‌ و نقل جاده‌ای ایران هم به عنوان «بزرگ‌ترین شرکت حمل و نقل جاده‌ای کشور» شناخته شده است. شرکت «جوان‌سیر ایثار» دارای ۶۱ شعبه و ۵ ترمینال اختصاصی در کل کشور و مالک ۷۵۰ دستگاه اتوبوس است. شرکت «جوان سیر ایثار» علاوه بر انحصار کاروان‌های راهیان نور، در سال‌های اخیر،‌ انحصار بخش اعظم حمل و نقل مسافران اربعین را نیز بر عهده گرفته است. در زیرمجموعه این شرکت، «آژانس هواپیمایی جوان سیر ایثار» نیز راه‌اندازی شده است که در حوزه فروش بلیط قطار و هواپیما و رزرو هتل و صدور ویزا فعالیت می کند.
  • ریل ترابر سبا: این شرکت که شهریور سال ۱۳۸۸ تاسیس شده است، در حوزه حمل و نقل ریلی به ویژه مسیرهای تهران-مشهد و تهران-اهواز فعال است. این شرکت همچنین مالک «قطارهای لوکس غدیر» است.
  • کارگزاری مهر اقتصاد ایرانیان: این شرکت که در زمینه بورس و معاملات آنلاین فعال است، سال ۱۳۷۹ تاسیس شده است. در حال حاضر شرکت‌های «گروه مالی مهر اقتصاد»، «شرکت سرمایه‌گذاری اندیشه محوران»، «شرکت سرمایه‌گذاری تدبیرگران آتیه ایرانیان»، «شرکت نگین ساحل رویال» و «شرکت خدمات بازرگانی آینده‌نگر مهر»، سهامداران عمده این کارگزاری هستند.
  • تجلی مهر ایرانیان: این شرکت در سال ۱۳۸۸ تاسیس شده و حوزه فعالیت آن «عمران و ساختمان» است. در زیرمجموعه این شرکت، شرکت‌های «مهندسین مشاور کوشا» در حوزه طراحی و مشاوره، «شرکت سازندگی انصار»، در حوزه ساختمان سازی و راه‌سازی، «شرکت افتخار خوزستان» در زمینه عمرانی و سرمایه‌گذاری، «شرکت کوثر آذربایجان» در زمینه انبوه‌سازی ساختمان و شهرک‌سازی و همچنین «شرکت فراسوی شرق» که سابقه تاسیس آن به سال ۱۳۶۸ باز می‌گردد، در حوزه ساخت و ساز فعال است. عمده فعالیت‌های ساختمانی این شرکت در استان خراسان رضوی متمرکز است.
  • شرکت آتیه سازان مهر اقتصاد: این شرکت که از زیرمجموعه‌های بانک مهراقتصاد محسوب می‌شود، در حوزه‌های بسیار متنوعی از طبخ و توزیع غذا، خدمات زیبایی و بازاریابی تا فعالیت‌های بانکی، سدسازی، پروژه‌های فن‌آوری و پتروشیمی و نفت، فعال است.
  • موسسه کارآفرینی و اشتغال‌زایی نگار نصر: این شرکت در سال ۱۳۹۰ تاسیس شده است. سهام‌داران این شرکت عبارتند از «بنیاد تعاون بسیج»، «موسسه تامین مسکن بسیجیان» و «موسسه خدمات درمانی بسیجیان». این شرکت در حوزه اشتغال‌زایی فعال است. «شرکت نگار نصر» با راه‌اندازی یک سایت اینترنتی، از متقاضیان کار ثبت‌نام می‌کند و سپس تلاش می‌کند به آنها یرای یافتن کار، مشاوره بدهد و کمک کند. ‌راه‌اندازی مشاغل خانگی، برگزاری دوره‌های آموزشی و جذب تسهیلات بانکی برای فعالان در حوزه اشتغال‌زایی از دیگر فعالیت‌های این شرکت است.
  • شرکت پشتیبانی ایثار: این شرکت که سال ۱۳۹۱ تاسیس شده است، در حوزه تامین کالا در زمینه لوازم ورزشی، آشپزخانه، الکترونیک و رایانه، لوازم خانگی، صوتی و تصویری و لوازم اداری فعال است.
  • شرکت نوآوران موج: این شرکت در سال ۱۳۷۴ تاسیس شده و در حوزه بازرگانی، سیستم‌های مخابرات و الکترونیک و خرید و فروش رایانه و تجهیزات رادیویی فعال است.
  • شرکت سرمایه‌گذاری تدبیرگران آتیه ایرانیان: این شرکت  که سال ۱۳۹۰ تاسیس شده است، در حوزه‌های مختلف سرمایه‌گذاری کرده است. این شرکت از سهامداران اصلی «هدلینگ فن‌آوا» محسوب می‌شوند که در زمینه توسعه خدمات اینترنتی فعال است و یکی از سه شرکت مهم در این حوزه محسوب می‌شود.
  • شرکت نگین ساحل رویال: این شرکت در حوزه سرمایه‌گذاری و خرید و فروش سهام شرکت‌های بزرگ فعال است. در سال‌های اخیر این شرکت، سهامدار شرکت‌هایی چون «هلدینگ توسعه معادن روی»، «تاید واتر خاورمیانه»، «خودروسازی بهمن» و «مهندسی تکنوتار» بوده است.
  • شرکت آتیه‌سازان مهر اقتصاد: این شرکت که سال ۱۳۹۵ تاسیس شده است، شرکت سهامی کارکنان «بانک مهر اقتصاد» محسوب می‌شود. حوزه فعالیت این شرکت، سرمایه‌گذاری، بازرگانی مجازی و لیزینگ تعریف شده است.
  • شرکت گسترش سرمایه‌گذاری تک‌تار: این شرکت که ۵۰ درصد سهام «هلدینگ توسعه معادن روی ایران» را در اختیار دارد، از سال ۱۳۹۶ به نمایندگی از بنیاد تعاون بسیج وارد خرید و فروش سهام شرکت‌های بزرگ شده است.
  • شرکت مهندسی تکنوتار: این شرکت که سال ۱۳۷۵ تاسیس شده است، یکی از مهم‌ترین شرکت‌های تولید‌کننده دستگاه‌های توزیع سوخت مایع در ایران است و در کلیه زمینه‌های پمپ بنزین فعال است.

مطالب مرتبط:

 

ثبت نظر

استان‌وایر

«سوسنگرد تا امشب به زیر آب می‌رود»

۱۸ فروردین ۱۳۹۸
خواندن در ۱ دقیقه
بنیاد تعاون بسیج ؛ شرکت‌ها و موسسات وابسته