غذا خوردن در ساعات ديرهنگام نيمه شب که زمان خواب محسوب می‌شود نه تنها جزو بعضی علائق فردی‌ست بلکه کارکنانی که بصورت نوبتکاری در ساعات شب در محل کار خود حاضر می‌شوند نيز دچار آن هستند. اما نتايج يک مطالعه جديد نشان می‌دهد غذای نيمه شب باعث ايجاد ناکارآیی در بخش هيپوکمپ مغز می‌شود و فرآيندهايی نظير يادگيری و حافظه را مختل می‌کند.

پژوهشگران دانشگاه کاليفرنيا با انتشار يک گزارش جدید می‌گويند آنچه با غذا خوردن نيمه شب در مغز افراد رخ می‌دهد تغيير ساعت زيستی بدن آن‌هاست که هيپوتالاموس آن را تنظيم می‌کند اما اولين اثری که تغيير در زمان غذا خوردن از خود باقی می‌گذارد عبارت است از بهم خوردن فعاليت بخشی از هيپوتالاموس به اسم هسته‌های کياسما که بطور اختصاری به نام SCN شناخته می‌شود. بنابراين با خارج شدن هيپوتالاموس از تنظيمات معمول خود فعاليت هيپوتالاموس که يادگيری و حافظه افراد را تنظيم می‌کند نيز تحت تاثير قرار می‌گيرد.  

هيپوتالاموس در مغز همه مهره داران وجود دارد و محل آن بالای ساقه مغز است. ويژگی هيپوتالاموس در اين است که تجمعی از هسته سلول‌های عصبی با کاربردهای متفاوت را در خود جای داده و در نتيجه فعاليت‌هايی نظير ساعت زيستی يا ساعت خواب و بيداری، گرسنگی، تشنگی و حرارت بدن را تنظيم می‌کند. بزرگی هيپوتالاموس مغز انسان به اندازه يک بادام است و يکی از هسته‌های سلولی موجود در آن عبارت است از هسته‌های کياسما که در محل تقاطع اعصاب بينايی قرار گرفته‌اند. همین مجموعه سلول‌های عصبی مسئوليت تنظيم ساعت زيستی را بعهده دارند.   

يکی از مطالعات  در مورد هسته‌های کياسما نشان داده سلول‌های عصبی اين بخش از هيپوتالاموس در طول روز با ارسال پیام‌های الکتریکی به نواحی مختلف مغز باعث فعال ماندن مغز می‌شوند اما وقتی ارسال پیام‌ها متوقف می‌شود وضعيت ساعت زيستی نيز به حالت شبانه تغيير می‌کند.

پژوهش‌های پيشين به اثر نور در تنظيم فعاليت مغز در ساعات روز و شب اشاره داشته‌اند اما پژوهشگران دانشگاه کاليفرنيا می‌گويند یافته جديد آن‌ها اثر زمان غذا خوردن بر ساعت زيستی را نيز تايید می‌کند. گزارش جديد که بر اساس آزمايش بر روی موش‌ها تدوين شده می‌گويد جوندگانی نظير موش بطور عمومی پس از غروب خورشيد غذا می‌خورند اما وقتی موش‌ها در ساعت روز غذا می‌خوردند بخش هيپوکمپ مغز آن‌ها متحمل تغييرات وسيع‌تری از جنبه کاهش زوايد يا خارهای سلول‌های عصبی می‌شد و در نتيجه توانايی‌های مغزی آن‌ها نظير حافظه و يادگيری به کمترين ميزان ممکن می‌رسید. به اين ترتيب زمان غذا خوردن بر فعاليت هسته‌های کياسما در هيپتوتالاموس اثر می‌گذارد، ساختار عصبی هيپوکمپ مغز را تغيير می‌دهد، و در انتها کارآيی عملياتی اين ناحيه را مختل می‌کند.    

هيپوکمپ که در مغز تمام مهره داران وجود دارد حلزونی شکل است و علاوه بر حافظه کوتاه و بلند مدت، جهت يابی را نيز تنظيم می‌کند. در مبتلايان به آلزايمر يکی از اولين نواحی مغز که آسيب می‌بيند هيپوکمپ است.  

يافته‌های قبلی نشان داده بود ژن‌هايی که ساعت زيستی را تنظيم می‌کنند توسط تاثير پروتئينی به نام CREB هستند. اين پروتئين که به بخشی از مولکول DNA متصل می‌شود در سال 1987 کشف شد. ميزان فعاليت اين پروتئين در هيپوکمپ کسانی که دچار بيماری آلزايمر می‌شوند کمتر از ديگران است. پژوهشگران دانشگاه کاليفرنيا می‌گويند با کاهش فعاليت پروتئين CREB حافظه نيز ضعيف‌تر می‌شود و چنين اتفاقی پس از غذا دادن به موش‌ها در ساعات روز اتفاق می‌افتد.

پژوهشگران می‌گويند اين اولين بار است که يک مطالعه زيستی توانسته اثر زمان غذا خوردن بر فعاليت مغز و ساعت زيستی را معرفی کند. اين مطالعه نشان می‌دهد کسانی که مشاغل نوبتکاری دارند و مجبور به غذا خوردن در ساعات ديرهنگام شب می‌شوند در معرض ضعف حافظه قرار می‌گيرند.   

 

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}