سد گتوند را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین خطاهای مهندسی در تاریخ ایران در چهار دهه اخیر دانست. زمزمه‌های ساخت و مطالعه آن از دولت آخر هاشمی رفسنجانی شروع شد، مطالعات آن در دوره محمد خاتمی به پایان رسید و محمود احمدی‌نژاد آن را افتتاح کرد. با آبگیری این سد، بزرگترین مخزن آب‌نمک، ساخته دست بشر نیز ایجاد شد.

اجرای طرح پتوی رسی که قرار بود کوه نمک (سازند گچساران) را از آب جدا کند نیز شکست خورد. بدین ترتیب، بیش از سه میلیارد دلاری که برای ساخت سد (به نرخ زمان ساخت)‌ و ۱۳۰ میلیارد تومانی که برای ایجاد پتوی رسی هزینه شده بود،‌ به باد رفت.

با این حال هستند کسانی که بگویند: «معرفی سد گتوند به عنوان مقصر کل آلودگی کارون بی‌انصافی است.»

محمدعلی بنی‌هاشمی این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و رئیس مؤسسه آب دانشگاه تهران که مجری طرح مطالعاتی آسیب‌شناسی سد گتوند نیز بوده است برای توجیه این سد و جلوه دادن اثرات زیانبار آن به وب‌سایت تابناک گفت که اداره کل محیط‌زیست استان خوزستان در سال ۸۱ مطالعاتی روی کارون انجام داد و مشخص شد در آلودگی این رود سهم کشاورزی و نیشکر ۵۰، سهم فاضلاب صنعتی ۲۵ و سهم فاضلاب خانگی ۲۵ درصد بوده است. او گفته است: «مطالعات ما تنها در مقطع سد گتوند، آنجا که آب از سد خارج می‌شود، نشان از آن دارد که سد گتوند ۲۵ درصد آب کارون را شورترکرده است. ما از مقاطع بالا‌تر و پایین‌تر اطلاعی نداریم، ولی معرفی سد گتوند به عنوان مقصر کل آلودگی کارون بی‌انصافی است و واقعیت ندارد».

این سخنان را می‌توان غیر دقیق دانست که از سر بی‌مسئولیتی ادا شده‌اند. از میزان و نوع آلاینده‌هایی که در سال ۸۱ سنجیده شده سخنی به میان نمی‌آید. اعدادی به صورت کلی بیان می‌شود که تقریبا نشانه هیچ چیز نیست. همچنین، میزان ۲۵ درصد افزایش شوری در مقطع سد نیز مشخص نمی‌کند چه میزان نمک بعد از سد راهی کارون می‌شود. از یک متخصص و استاد دانشگاه البته انتظار می‌رود که دقیق سخن بگوید و روش وعاظ و منبری‌ها را دنبال نکند.

او در بخش دیگر این گفت‌وگو اضافه کرد: «اگر مسائل درست مدیریت و بودجه و توان اجرایی لازم تخصیص داده شود، حتما مشکل آلودگی کارون قابل حل است و نگرانی مردم در خصوص کارون رفع خواهد شد. تا آنجا که من شنیدم خود دولت پیش‌بینی کرده که بازسازی کارون حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان بودجه نیاز دارد.»

در حالی که پیمانکاران و مشاوران سد ویرانگر گتوند هیچ وقت به طور رسمی مورد محاکمه یا بازخواست علنی قرار نگرفتند، اینک باید مردم ایران باید حدود ۵ برابر بودجه اجرای پروژه، هزینه پرداخت کنند شاید راه چاره‌ای پیدا شود.

چرخش وبلاگ‌نویس سابق

فقط رئیس موسسه ‌آب دانشگاه تهران نیست که از گتوند، به شکل زیرپوستی دفاع می‌کند. مدیر کل مشارکت‌های مردمی سازمان محیط‌زیست نیز سال‌ها پیش و در دوره‌ای که به نظر می‌رسید فعال محیط‌زیست است، گفته بود نگرانی‌هایش از شوری آب کارون به دلیل ساخت سد گتوند بر روی سازند نمکی رفع شده است.

این روزها، در کانال‌های تلگرام فایلی صوتی به همراه عکسی از محمد درویش، مدیر کل مشارکت‌های مردمی سازمان محیط‌زیست منتشر شده که تعجب و تاسف حامیان واقعی محیط‌زیست را به همراه داشته است. در آن زمان او عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع و وبلاگ‌نویسی فعال بود و در این فایل صوتی از جلسه‌ای با همکارانش در وزارت نیرو تعریف و تمجید کرد و گفت که تا حد زیادی نگران شوری آب کارون نیست.

به نظر می‌رسد این فایل صوتی در تاریخ ۲۲ شهریور ۱۳۹۱ ضبط شده است. با این که در این زمان اوج فعالیت‌های وبلاگی درویش است و در روزهای هفته (و البته در ساعات اداری) پی در پی وبلاگش را به روز می‌کرد، در ماه شهریور، مهر و آبان آن سال، کلمه‌ای از سد گتوند و بازدید از آن ننوشته است. آیا پرسش‌برانگیز نیست وبلاگ‌نویس سابق که به مجرد کوچک‌ترین حرکتی، آن را در وبلاگ خود انعکاس می‌داد، درباره بازدید از گتوند مطلبی ننوشته است؟ این که مدیران نظام اسلامی هر لحظه سخنان خود را تغییر می‌دهند و به هیچ اصول اخلاقی پایند نیستند نکته جدیدی نیست. اما گویی همین چرخش‌های چرخنده‌وار است که به روندی معمول در میان دوستداران جاه بدل شده است.

مدتی پیش محمد درویش در کانال تلگرامی خود شش ویژگی برای فعالان محیط‌زیست برشمرد. در یکی از بندهای آن به دروغ نگفتن اشاره کرده و در بند پنجم نیز آمده است: «آنکه در مسیر برآورده کردن نيازهاشان، به نحوی عمل می‌كنند تا هزينه‌اش را دیگران نپردازند.» با روشی که مدیر کل تا کنون عمل کرده می‌توان دریافت خود در زمره کنشگران محیط‌زیست قرار نمی‌گیرد. هزینه رفتار و کردار دوگانه او را محیط‌زیست پرداخت خواهد کرد. کافی است این تردید در دل‌ خیل عظیم علاقمندان به حفظ آب و خاک بیافتد که همه کنشگران محیط‌زیست به دنبال میز و مقام هستند و خواهان اجرای نمایش‌های تک‌نفره در رسانه‌های شخصی و گروهی. در همان لحظه است که راه کج کنند و قدم در مسیری دیگر بگذارند.

این مدیر دولتی در بخش‌هایی از «سایت رسمی ارتباط محمد درویش و مردم» به تملق از دولت یازدهم می‌پردازد و آن را محیط‌زیستی‌ترین دولت نظام مقدس می‌خواند و در جواب به یکی از مخاطبانش نوشته است: «هموطن عزیز من! لطفاً کمک کنید تا دروغ‌پردازان ضد محیط زیستی رسوا شوند و سرمایه‌ی اجتماعی دوباره شکوفا شده و پرنشاط در این حوزه، دیگربار آسیب نبیند ...»

برای آن که دعوت مدیر کل به درستی اجابت شود باید رویه نهادینه شده در مدعیان حفاظت محیط‌زیست را مورد بررسی قرار داد که با پرده‌پوشی و تقلب، میراث مشترک همه ایرانیان را به نابودی می‌کشانند تا شاید از این طریق «سیه روی شود آن که در او غش باشد».

در شرح عکسی که در تلگرام دست به دست می‌شود آمده است: در نیمه شهریور سال ۹۱ مدیران و اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع و پژهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری وزارت جهاد، از سد گتوند بازدید کردند.

 

 

{[ breaking.title ]}

{[ breaking.title ]}