دو نوجوان بلوچ بهنامهای «عامر رامش» و «شهاب جدگال»، چهارشنبه یازدهم مهر۱۴۰۳، در حمله نیروهای امنیتی به مغازه عطاریشان در روستایی واقع در شهرستان چابهار کشته و دو تن دیگر، بهنامهای «شعیب دُرتاج » و «حامد جدگال» نیز زخمی شدند. وزارت اطلاعات بلافاصله بعد از این حمله اعلام کرد که اعضای گروه «جیشالعدل» را کشته است. خانواده آنها این ادعا را رد میکنند. ماجرا چیست؟
***
سازمانهای حقوقبشری بلوچستان به نقل از خانوادههای عامر و شهاب میگویند، آنها فقط دو نوجوان ۱۸ ساله بودند و هیچ ارتباطی به جیشالعدل نداشتند.
نیروهای امنیتی سرانجام بعد از هشت روز فشار و تهدید پیکر شهاب را پنجشنبه شب، ۱۹ مهرماه، تحویل دادهاند، اما منابع «ایرانوایر» گفتهاند که خانواده عامر نپذیرفتهاند او با «جیشالعدل» در ارتباط بوده و تهدید شدهاند که جسم بیجان او در جایی بینامونشان دفن خواهد شد. مادر عامر ۹ شب گذشته را مقابل در بیمارستان و اداره اطلاعات چابهار خوابیده تا مبادا پیکر فرزندش بدون اطلاع او در گوری بینشان دفن شود.
شب چهارشنبه یازده مهر در روستای بِلِنگی چه اتفاقی افتاد؟
رسانههای حقوقبشری بلوچستان، ساعاتی بعد از حمله ماموران اطلاعات به یک مغازه عطاری در روستایی در چابهار، اخبار مربوط به کشته شدن دو نوجوان بلوچ را منتشر کردند. «حالوش» در گزارشی نام این دو نوجوان را منتشر کرد و نوشت که ماموران امنیتی با سلاحهای سبک و نیمهسنگین، از جمله آرپیجی، سه نفر را در آن شب به قتل رساندهاند. بعدا مشخص شد که یکی از افراد کشته شده از اشخاص مسلحی بوده که تحت تعقیب به سمت مغازه این دو نوجوان فرار کرده بود.
همزمان، «کمپین فعالین بلوچ» در گزارشی نام زخمیها را منتشر کرد. «حامد جدگال» و «شعیب دُرتاج»، هر دو شهروند عادی و اهل روستای بلنگی که آن شب مقابل مغازه شهاب و عامر نشسته بودند. بر اساس این گزارش حامد و شعیب نیز از ناحیه کمر، شکم و دست هدف مرمی گلولههای جنگی قرار گرفتهاند.
در گزارشهای بعدی سازمانهای حقوقبشری بلوچستان اعلام شد که نیروهای امنیتی از تحویل دادن پیکرهای دو نوجوان ۱۸ ساله بلوچ خودداری میکنند.
«رسانک»، در گزارشی از زخمی شدن یک نیروی امنیتی خبر داد و نوشت: «نیروهای اداره اطلاعات چابهار، خانواده عامر رامش و شهاب جدگال دو نوجوان کشته شده را برای بازپسگیری شکایت علیه نیروهای نظامی که با سلاح سبک و سنگین به سمت آنها شلیک کردند، از طریق عدم تحویل پیکر تحت فشار گذاشته و شرط تحویل اجساد دو نوجوان را امضا کردن برگهای دانستند که در آن نوشته این دو عضو گروه جیشالعدل بودهاند.»
همزمان با انتشار این اخبار، خبرگزاری حکومتی «مهر» با انتشار بیانیه وزارت اطلاعات مدعی شد که هر سه نفری که کشته شدند، از اعضای «جیشالعدل» بودهاند. وزارت اطلاعات ایران در بیانیه خود از «درگیری چند ساعته حافظان امنیت با این تروریستها» خبر داده و بدون نام بردن از افراد کشته شده، نوشت که «سلسله اقدامهای اطلاعاتی گسترده»، منجر به «شناسایی و متلاشی» شدن «شبکه تروریستی مستقر در جنوب سیستان و بلوچستان» شد.
حالا، ایرانوایر در گفتوگو با یک منبع موثق، به اطلاعات جدیدی دست یافته که نشان میدهد، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی بهرغم اینکه مطلع است این نوجوانهای جانباخته هیچ ارتباطی با گروه مسلح جیشالعدل ندارند و قربانی شلیک بیضابطه ماموران امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی هستند، از تحویل پیکرهای آنها خودداری کرده و با تهدیدهای پیدرپی، خانوادهها را تحت فشار گذاشته است. جزییات این اطلاعات بهمنظور حفظ امنیت منبع ایرانوایر، قابل افشا نیست.
همزمان دستکم دو تن از اهالی روستای بلنگی، جزییاتی مشابه روایتی که پیش از این توسط رسانههای حقوقبشری بلوچستان منتشر شده را به ایرانوایر گفتهاند. آنها تاکید کردهاند که آن شب پس از توقف خودروی تحت تعقیب نیروهای امنیتی در مقابل مغازه عطاری عامر و شهاب، یکی از افراد مسلح تحت تعقیب به پشت مغازه میرود و دو نفر دیگر به سمت روستا متواری میشوند. چیزی طول نمیکشد که نیروهای امنیتی با ده خودرو شخصی و نظامی سر میرسند و وقتی خودروی تحت تعقیب را جلوی مغازه میبینند، به سمت مغازه شلیک میکنند.
آنها هر دو تاکید کردهاند که عامر و شهاب نهتنها هیچ ارتباطی با این گروه مسلح نداشتند، بلکه برعکس بهدنبال تحصیل در دانشگاه و بهبود وضعیت خود و خانوادههایشان بودهاند.
یکی از اشخاص مطلعی که با ایرانوایر گفتوگو کرده، درباره چهارشنبهشب به ایرانوایر میگوید: «بدون اینکه توجه کنند چه کسی داخل مغازه است، مغازه را به رگبار میبندند. در ميان درگیری، شهاب از مغازه خارج میشود. دستهايش را بالا گرفته بود تا نشان دهد قصدى براى درگيرى ندارد و تنها مىخواهد جان خود را نجات دهد. اما ناگهان، چندین گلوله به سمت او شلیک شد و متاسفانه از كمر به پايين آسيب ديد.»
به گفته این شخص، «شهاب به زمين افتاد، بعدش ماموران شهاب را به تیر برق بستند و او از شدت خونریزی» جان باخت.
این فرد درباره نحوه کشته شدن عامر نیز میگوید: «کل مغازه را به رگبار بستند. از مغازه فقط یک خرابه مانده، عامر هم که داخل مغازه ماند، همانجا کشته شد.»
به گفته این شخص مطلع، «رییس اطلاعات گفته پیکرها رو تحویل نمیدهم. از طرف خودمان دفن میکنیم. هیچکسی به این موضوع رسیدگی نمیکند، همه سکوت اختیار کردند.»
گفتوگو با این فرد پیش از تحویل پیکر شهاب به خانوادهاش صورت گرفته بود.
عامر و شهاب؛ دو نوجوان که داشتند زندگیشان را میکردند
بر اساس گفتههای یکی دیگر از منابع ایرانوایر، عامر و شهاب هر دو تازه دبیرستان را تمام کرده و قصد داشتند در بهمن ماه در دانشگاه آزاد چابهار ثبتنام کنند. آنها هر دو پیشتر دانشآموز دبیرستان «وحدت عربزهی» بودند و کادر مدرسه، از جمله مدیر و معلمان ابراز آمادگی کردهاند که به بیارتباط بودن این دو نوجوان با جیشالعدل، شهادت دهند.
این شخص آگاه در ادامه با تاکید بر اینکه عامر و شهاب دوستان صمیمی بودند و همیشه کنار هم بودند، می گوید: «عامر و شهاب تا این سن هیچگونه درگیری با کسی نداشتند. آنها دو جوان خوشرو و دلسوز بودند که همیشه در کمک به دیگران پیشقدم بودند. در زمان سیل دشتیاری، آنها اولین جوانانی بودند که برای کمک رفتند.»
به گفته این فرد مطلع، عامر در چهارده سالگی پدرش را از دست داده بوده و پابهپای برادرهایش کار میکرده تا مخارج تحصیل خود و زندگیشان را تامین کنند: «عامر جوانی شایسته و با استعداد بود که میخواست برای دانشگاه ثبتنام کند. شهاب هم تازه یک سال بود مغازه عطاری را باز کرده بود.»
به گفته این شخص، پدر شهاب هم کارگر است ولی برای تامین معاش ماهیگیری هم میکند. او تاکید میکند که این نوجوانها مثل هر نوجوان دیگری برای زندگیشان آرزوهایی داشتند و میخواستند «با تلاش و پشتکار به اهدافشان برسند.»
ربط دادن شهروندان کشته شده به گروههای مسلح رویه جمهوری اسلامی است
این اولین بار نیست که نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی قربانیان حملات خود را وابسته به گروههای مسلح مخالف خود میدانند. این موضوع نهتنها در بلوچستان، بلکه در دیگر مناطق ایران، بهویژه مناطق مرزی بارها تکرار شده است.
پیش از این، کشته شدن «نازیلا ایرندگانی»، شهروند بلوچ و فرزند خردسالش در اثر شلیک نیروهای امنیتی به خودرویی که این زن جوان و فرزندانش در آن بودند و بازداشت همسرش برای اینکه رضایت بدهد نیز خبرساز شده بود.
همچنین حمله نیروهای نظامی به یک خانه در روستای «حاجیبازار» در قصرقند، صبح روز شنبه ۱۴ مهر نیز با چنین بهانهای از سوی دستگاههای امنیتی توجیه شد. این در حالیست که فعالان بلوچ میگویند، نیروهای امنیتی در این خانه هیچ سلاحی پیدا نکردهاند و نهایتا بعد از تخریب آن ناچار به ترک روستا شدهاند.
«معین ارجمندی»، مدیر مجموعه حقوقبشری «کمپین فعالین بلوچ»، با تاکید بر اینکه این امر بارها در بلوچستان رخ داده، به ایرانوایر میگوید: «نیروهای نظامی و امنیتی در مقابله با افراد مسلح وابسته به جیشالعدل کم آورده و ناکام ماندهاند. برای همین، برای اینکه قدرت خودشان را به رخ مردم بکشند، اقدام به پروپاگاندا میکنند تا خودشان را دست بالا جلوه بدهند.»
او توضیح میدهد: «مثلا وقتی شهروندان عادی را بازداشت میکنند یا میکشند، میگویند افراد جیشالعدل را دستگیر کردیم یا کشتیم. این اتفاقات نشات گرفته از ناکامی نیروهای نظامی در بلوچستان است. در حالیکه افراد جیش عملیات خود را انجام میدهند و اعلام هم میکنند و از آن منطقه هم خارج میشوند. منتها نیروهای امنیتی برای اینکه فضای امنیتی را در منطقه حفظ و ارعاب ایجاد کنند، اقدام به تیراندازیهای بیضابطه به سمت شهروندان، بازداشت و شکنجه آنها میکنند.»
به گفته او، بارها «شهروندان عادی بلوچ توسط نیروهای نظامی هدف تیراندازی قرار گرفتهاند. با وجود اینکه خودشان را تسلیم کردهاند و هیچچیز همراه نداشتند، به قصد کشت آنها را هدف گرفتهاند.»
آقای ارجمندی قتل شهاب و عامر و زخمی شدن شعیب و حامد را نیز مشابه همان اقدامات دستگاههای امنیتی دانسته و میگوید: «چنین کارهایی را میکنند تا خود را قدرت منطقه و قدرت استان نشان دهند و آن جو خفقانی را که ایجاد کردهاند، همچنان پابرجا نگه دارند.»
در همین رابطه، یک فعال مدنی بلوچ ساکن ایران نیز به ایرانوایر میگوید: «برای یک دیکتاتور که همیشه دنبال آسانترین، باورپذیرترین وکمهزینهترین راه برای پوشاندن جنایتهای خود است، این خیلی عادی است.»
او توضیح میدهد: «این دقیقا شبیه اتهام قاچاق و مواد مخدر است که حکومت برای دههها، با آن کشتار مردم بلوچ را برای بقیه ملت ایران توجیه میکرد. حالا هم به جای اینکه بپذیرند جان این دو نوجوان بیگناه را گرفتهاند، میخواهند آنها را به جیشالعدل وصل کنند و قتل آنها را برای خودشان کمهزینه کنند، اما مردم دیگر آگاه شدهاند.»
به گفته این فعال مدنی که ترجیح میدهد با نام مستعار «لطیف بلوچ» معرفی شود، هدف از «گروگان گرفتن» پیکر این دو نوجوان، ممکن است به هراس حکومت از تجمع و اعتراض دوبارهای در چابهار نیز مربوط باشد. او توضیح میدهد: «مردم بهشدت عصبانی هستند و آنها هم میترسند که در مراسم خاکسپاری اعتراضی شکل بگیرد.»
«هامین بلوچ»، یک فعال سیاسی بلوچ نیز به ایرانوایر میگوید که جمهوری اسلامی برای توجیه اقدامات غیرقانونی خود، از جمله قتل، سرکوب و جو فوق امنیتی در بلوچستان، به این ترفندها، دست میاندازد.
او توضیح میدهد: «این تاکتیک، بخشی از استراتژی کلی نظام است که به آن دشمنسازی با هدف سرکوب میگویند. حکومت تلاش میکند افراد یا گروههای خاصی را به عنوان دشمنانی خطرناک معرفی کند. تا بعد از آن به راحتی بتواند بلوچها را قلعوقمع کند. حکومت با این برچسب میتواند در افکار عمومی مشروعیت پیدا کرده و مردمان دیگر را موافق این سرکوبها کند.»
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر