در فاصله ۲۴ روز مانده به آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ قاره آمریکا، تیم فوتبال جمهوری اسلامی راهی ترکیه شده تا پس از برگزاری آخرین اردوی آمادهسازی، پس از صدور ویزای بازیکنان، به آمریکا سفر کند.
«امیر قلعهنویی» در حالی ۳۰ بازیکن را برای حضور در این اردو به ترکیه برده است که قرار گرفتن برخی از نامها در این فهرست، باعث شگفتی منتقدان و حتی دنبال کنندگان اخبار فوتبال ایران شد.
به گفته یک منبع آگاه «ایران وایر»، پس از آغاز جنگ اسراییل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران و در شرایطی که «دیگر کسی به فوتبال و جام جهانی فکر نمیکرد»، مشاوران نزدیک به سرمربی تیم فوتبال موفق شدند پروژهای را پیش ببرند که از ماهها قبل برای آن برنامهریزی شده بود؛ رایزنی با بازیکنانی خاص برای حضور در فهرست تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶.
همچنین دو منبع آگاه در رسانههای ایران نیز به ایران وایر گفتهاند که رسانههای داخل کشور، از هرگونه انتقاد از تیم فوتبال، بازیکنان و مربیانش تا پایان جام جهانی منع شدهاند. این منابع آگاه گفتهاند که تیم فوتبال، برای نهادهای حکومتی در مقطع کنونی، به یکی از «خطوط قرمز نظام» تبدیل شده است.
پروژهای که از آذر۱۴۰۴ آغاز شد
«ایرانوایر» آذر۱۴۰۴ در گزارشی اختصاصی نوشته بود که سردبیر یک وبسایت ورزشی نزدیک به فدراسیون فوتبال، همراه با مشاور رسانهای «امیر قلعهنویی»، در حال آمادهسازی فضای رسانهای برای دعوت از «دنیس آکرت» به تیم ملی ایران هستند.
دنیس آکرت بازیکن ۳۰ ساله استاندارد لیژ است که از ابتدای سال ۲۰۲۵ تاکنون برای این تیم تنها ۳ بار به زمین رفته و حتی در رده بازیکنان متوسط رو به افول فوتبال اروپا هم قرار نمیگیرد.
ایران وایر در همان گزارش به تلاشهای هماهنگشدهای اشاره داشت که هدفش، معرفی آکرت به عنوان بازیکنی «دارای ریشه ایرانی» بود؛ فوتبالیستی که خود مدعی شده پدربزرگش ایرانی بوده اما نام خانوادگیشان را تغییر دادهاند.
در همان مقطع، برخی رسانههای ورزشی داخل ایران نیز به شکل همزمان و هماهنگ، گزارشهایی درباره «علاقه» این بازیکن به پوشیدن پیراهن تیم ملی ایران منتشر کردند. به صورت نمونه وبسایت «ورزش سه» بیش از دو ماه پیش از اعلام فهرست تیم فوتبال، در گزارشی با قاطعیت از دعوت این بازیکن خبر داد و با تیتر «مهاجم جدید تیم ملی از بلژیک میآید» از رابطه خوب او با «علیرضا جهانبخش» به عنوان عامل اصلی حضورش در تیم ملی خبر داد.
منبع آگاه «ایرانوایر» میگوید حذف سردار آزمون، دقیقا همان موقعیتی بود که این جریان انتظارش را میکشید؛ حذف یکی از معدود ستارههای نسل کنونی فوتبال ایران که صرفا به دلیل انتشار عکسی از خودش با حاکم دبی، پس از فشارهای خبرگزاری «فارس» رسانه وابسته به سپاه از فهرست تیم ملی خط خورد.
جنگ؛ فرصتی برای مهندسی دوباره تیم ملی
منبع آگاه «ایرانوایر» معتقد است شرایط جنگی، بهترین فرصت برای بازسازی آرام و بیهزینه تیم ملی بود. به گفته او، در وضعیت عادی، حذف نامهایی مانند سردار آزمون میتوانست هفتهها موضوع بحث رسانهها و هواداران فوتبال باشد، اما در فضای جنگی، این خبرها عملا در حاشیه قرار گرفتند.
این منبع میگوید حلقه مشاوران نزدیک به سرمربی تیم ملی، از ماهها قبل روی ترکیب جدید تیم ملی کار میکردند و حتی برخی رسانههای نزدیک به فدراسیون فوتبال نیز به شکل تدریجی در حال آمادهسازی افکار عمومی بودند.
او با اشاره به دعوت از «روزبه چشمی» و «رامین رضاییان» که هر یک بدترین فصل فوتبالی تاریخ زندگی حرفهای خود را در ماههای پیش از جنگ سپری کرده بودند میگوید که این فهرست را باید مشکوکترین لیست تمامی ادوار تیم ملی ایران دانست.
آیا «شریفترین» بازیکنان دعوت شدند؟
همزمان با اعلام فهرست تیم ملی، «امیر قلعهنویی» در اظهاراتی گفت: «خدا را گواه میگیرم در انتخاب بازیکنان چیزی جز معیارهای فنی موضوع دیگری دخیل نبوده و من تنها بر اساس این معیار ۳۰ بازیکن را انتخاب کردم، اما امیدوارم در رویدادهای آتی بازیکنانی که فرصت حضور در جام جهانی را پیدا نکردند، بتوانند پیراهن تیم ملی را بر تن کنند.»
او در بخش دیگری از صحبتهایش، بازیکنان دعوتشده به تیم ملی را «شریفترین بازیکنان» فوتبال ایران توصیف کرد.
همین جملات اما بلافاصله در فضای فوتبال ایران بحثبرانگیز شد. منتقدان میپرسند اگر معیار انتخاب صرفا فنی بوده، استفاده از عبارتی مانند «شریفترین بازیکنان» دقیقا به چه معناست؟ و اساسا چه شاخصی برای سنجش «شرافت» بازیکنان وجود داشته است؟
برخی کاربران شبکههای اجتماعی نیز این جمله را نشانهای از ادامه همان روند چند سال اخیر در فوتبال ایران میدانند؛ روندی که در آن، نزدیکی سیاسی، سکوت در برابر سرکوبها یا همراهی با نهادهای حکومتی، به بخشی پنهان از معیارهای حضور در تیم ملی تبدیل شده است.
در سالهای اخیر، تیم فوتبال ایران بارها با استفاده از روش «تصفیه خاموش» بازیکنان مستقل یا منتقد را به صورت کامل حذف کرده است؛ روندی که پس از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ شدت گرفت و بسیاری از بازیکنان را وادار کرد میان آینده حرفهای و مواضع اجتماعی خود یکی را انتخاب کنند.
تیم ملی در آستانه جام جهانی؛ فنی یا امنیتی؟
فوتبال ایران در آستانه جام جهانی، بار دیگر با همان پرسش قدیمی روبهرو شده است؛ اینکه تصمیم نهایی در مورد تیم ملی را چه کسانی میگیرند؟ کادر فنی، فدراسیون فوتبال، نهادهای امنیتی، دلالان و برخی سردبیران رسانه نزدیک به فدراسیون فوتبال یا مجموعهای از همه آنها؟
دو منبع آگاه در رسانههای ایران به «ایرانوایر» گفتهاند که در هفتههای اخیر، هرگونه نقد تیم ملی از سوی نهادهای ناظر بر رسانهها ممنوع شده است. به گفته این منابع، رسانههای ورزشی از انتقاد نسبت به فهرست تیم فوتبال جمهوری اسلامی، شیوه آمادهسازی این تیم و بخصوص گفتار و رفتار بازیکنان منع شدهاند.
یکی از این منابع به «ایرانوایر» گفته است: «فضا به شکلی است که عملا هیچ رسانهای جرات نمیکند درباره ترکیب تیم ملی یا تصمیمات کادر فنی نقد جدی و مستقیم داشته باشد. حتی بعضی رسانهها تذکر گرفتند که وارد بحثهای حاشیهای مربوط به بازیکنان نشوند.»
منبع دیگری نیز به «ایرانوایر» گفته که این تیم، در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، به یکی از «خط قرمزهای حکومتی» تبدیل شده است؛ موضوعی که به شکل مستقیم با برگزاری مسابقات در آمریکا ارتباط دارد.
به گفته این منبع، حساسیت نهادهای امنیتی و تبلیغاتی جمهوری اسلامی نسبت به حضور تیم ملی در آمریکا، باعث شده حتی انتقاد از رفتار یا گفتار بازیکنان نیز با محدودیت روبهرو شود. او میگوید: «نگرانی اصلی این است که کوچکترین حاشیه یا اختلاف داخلی، در رسانههای خارج از ایران بازتاب پیدا کند و تصویر کنترلشدهای را که حکومت میخواهد از تیم ملی نشان بدهد، مخدوش کند.»
این وضعیت، برای بسیاری از روزنامهنگاران ورزشی در ایران یادآور دورههایی است که تیم ملی فوتبال، بیش از آنکه یک پروژه ورزشی باشد، به بخشی از پروژه تبلیغاتی حکومت تبدیل شده بود؛ تیمی که باید تصویری «منظم»، «همسو» و فاقد هرگونه تنش سیاسی یا اجتماعی از جمهوری اسلامی ارائه کند.
منابع آگاه «ایرانوایر» میگویند آنچه امروز در اردوهای تیم ملی جریان دارد، فقط یک پروژه فوتبالی نیست؛ بلکه بخشی از تلاش گستردهتر جمهوری اسلامی برای ساختن تیمی «قابل کنترل» در آستانه جام جهانی است.
تیمی که کمتر ستاره مستقل داشته باشد، کمتر حاشیه سیاسی ایجاد کند و بیشتر مطابق به خواستههای نهادهای امنیتی تن بدهد.
در چنین شرایطی، شاید مهمترین اتفاق تیم ملی نه در زمین فوتبال، بلکه بیرون از آن رخ داده باشد؛ جایی که جنگ، سکوت رسانهای، ممنوعیت انتقاد و فشارهای امنیتی، دست به دست هم دادهاند تا یکی از بحثبرانگیزترین فهرستهای سالهای اخیر فوتبال ایران، تقریبا بدون هزینه رسانهای بسته شود.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر