ترامپ به نتانیاهو: توافق نهایی شامل برچیدن برنامه هسته‌ای ایران خواهد بود

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در تماس تلفنی با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، تاکید کرده است که هیچ توافق نهایی با ایران را بدون برچیده شدن کامل برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی و خروج همه ذخایر اورانیوم غنی‌شده از خاک ایران امضا نخواهد کرد.

روزنامه تایمز اسراییل، روز سوم خرداد ۱۴۰۵، به نقل از یک مقام ارشد اسراییلی گزارش داد این گفت‌وگو شامگاه شنبه انجام شده و ترامپ در آن کوشیده نگرانی‌های اسراییل درباره مذاکرات جاری میان واشینگتن و تهران را کاهش دهد.

بر اساس این گزارش، آمریکا در حال رایزنی با ایران بر سر یک «تفاهم‌نامه» است که هدف اولیه آن تمدید ۶۰ روزه آتش‌بس موجود و بازگشایی تنگه هرمز برای عبور کشتی‌های تجاری عنوان شده است. به نوشته تایمز اسراییل، موضوع اصلی برنامه هسته‌ای ایران به مذاکراتی موکول خواهد شد که در طول این دوره ۶۰ روزه انجام می‌شود.

این گزارش می‌افزاید در چارچوب توافق اولیه، الزامی برای انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا از ایران وجود ندارد؛ موضوعی که به گفته مقام‌های اسراییلی موجب نگرانی جدی در اورشلیم شده است.

به گفته این مقام اسراییلی، ترامپ در تماس با نتانیاهو تصریح کرده که همچنان بر خواسته دیرینه خود مبنی بر برچیدن برنامه هسته‌ای ایران و خارج کردن تمامی اورانیوم غنی‌شده از خاک این کشور پافشاری خواهد کرد و بدون تحقق این شروط، توافق نهایی را امضا نخواهد کرد.

دفتر نخست‌وزیر اسراییل نیز اعلام کرده است که آمریکا روند مذاکرات را با اسراییل در میان گذاشته و دو طرف درباره تفاهم‌نامه‌ای برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات بر سر موارد اختلافی گفت‌وگو کرده‌اند. بر اساس این بیانیه، نتانیاهو از «تعهد استثنایی» ترامپ به امنیت اسراییل قدردانی کرده است.

در همین حال، تایمز اسراییل به نقل از منابع مختلف گزارش داده که توافق اولیه همچنین شامل آتش‌بس در درگیری‌های جاری میان اسراییل و حزب‌الله لبنان خواهد بود، اما خلع سلاح این گروه در آن پیش‌بینی نشده است. بر اساس گزارش آکسیوس، در صورت امضای این تفاهم‌نامه، اسراییل در صورت آغاز یا اجرای حملات از سوی حزب‌الله، همچنان اجازه اقدام نظامی علیه این گروه را خواهد داشت.

این گزارش همچنین حاکی است نتانیاهو در گفت‌وگو با ترامپ تاکید کرده که اسراییل آزادی عمل خود را برای مقابله با «همه تهدیدها در همه جبهه‌ها»، از جمله لبنان، حفظ خواهد کرد و رییس‌جمهوری آمریکا نیز از این موضع حمایت کرده است.

در پی انتشار جزییات توافق احتمالی، قرار است نتانیاهو شامگاه یکشنبه نشست محدودی با اعضای کابینه امنیتی برگزار کند. به نوشته تایمز اسراییل، برخی مقام‌های اسراییلی نگران‌اند که اولویت یافتن آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز بر موضوع برنامه هسته‌ای ایران، فرصت و منابع بیشتری در اختیار تهران قرار دهد، بدون آنکه ظرفیت‌های هسته‌ای و شبکه‌های منطقه‌ای مورد حمایت جمهوری اسلامی به طور واقعی محدود شود.

همزمان یک منبع ارشد ایرانی به خبرگزاری رویترز گفته است تهران در توافق اولیه با واگذاری ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود موافقت نکرده است. گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که این توافق می‌تواند به کاهش بخشی از تحریم‌های آمریکا علیه ایران، از سرگیری صادرات نفت و آزادسازی حدود ۲۵ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده جمهوری اسلامی در خارج از کشور منجر شود.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز روز یکشنبه اعلام کرد که پیشرفت قابل توجهی در مذاکرات حاصل شده، اما توافق هنوز نهایی نشده است. او تاکید کرد هدف اصلی واشینگتن جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است و جمهوری اسلامی تا زمانی که ترامپ رییس‌جمهوری آمریکا باشد به چنین سلاحی دست نخواهد یافت.

در آمریکا نیز برخی جمهوری‌خواهان از مفاد گزارش‌شده توافق انتقاد کرده‌اند. تد کروز، سناتور جمهوری‌خواه، نسبت به توافق ابراز «نگرانی عمیق» کرده و گفته است اگر نتیجه مذاکرات اعطای میلیاردها دلار به ایران، ادامه غنی‌سازی اورانیوم و حفظ نفوذ این کشور بر تنگه هرمز باشد، این توافق یک اشتباه فاجعه‌بار خواهد بود. لیندزی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه دیگر، نیز هشدار داده است توافقی که ایران را در موقعیت قدرتمندی در منطقه نگه دارد، می‌تواند به «کابوسی برای اسراییل» تبدیل شود.