ترامپ از «توافق بزرگ» خبر داد؛ تهران: هنوز چیزی نهایی نشده است

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز پنج‌شنبه ۲۱ خرداد اعلام کرد که واشنگتن و تهران به یک «توافق بزرگ» برای پایان دادن به درگیری‌های اخیر نزدیک شده‌اند و در صورت نهایی شدن اسناد، مراسم امضای آن احتمالاً آخر هفته جاری در اروپا برگزار خواهد شد.

ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت که انتظار می‌رود جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به نمایندگی از واشنگتن در مراسم امضای این توافق شرکت کند. او افزود: «ما به‌تازگی به یک توافق بزرگ درباره جنگ با ایران دست یافتیم» و تأکید کرد که به محض امضای توافق، تنگه هرمز به‌طور رسمی بازگشایی خواهد شد.

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین ساعاتی پیش در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد که با توجه به پیشرفت مذاکرات، حملات برنامه‌ریزی‌شده برای شامگاه پنج‌شنبه را که پیش‌تر درباره آن هشدار داده بود، لغو کرده است.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر، با وجود آتش‌بس شکننده میان ایران و آمریکا، دو طرف بارها یکدیگر را به نقض توافق و انجام حملات نظامی متهم کرده‌اند. آتش‌بس کنونی با میانجی‌گری پاکستان و از ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ برقرار شد، اما در هفته‌های گذشته بارها درگیری‌های موشکی، حملات هوایی و تنش‌های دریایی در منطقه گزارش شده است.

خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع ایرانی گزارش داده که یک تفاهم سیاسی کلی میان دو طرف حاصل شده، اما برخی موضوعات کلیدی همچنان نیازمند مذاکره بیشتر است؛ از جمله نحوه آزادسازی ده‌ها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران که در بانک‌های خارجی مسدود شده‌اند.

بر اساس این گزارش، توافق موقت مورد بحث می‌تواند به کاهش محدودیت‌های اعمال‌شده بر بنادر ایران و کاهش تنش در تنگه هرمز منجر شود، در حالی که مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران و ذخایر اورانیوم با غنای بالا به مذاکرات بعدی موکول خواهد شد.

ترامپ بار دیگر تأکید کرد که یکی از اصول اصلی توافق این است که ایران «هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند؛ نه از طریق تولید، نه خرید و نه هیچ روش دیگری».

با این حال، مقام‌های جمهوری اسلامی نسبت به ادعاهای مطرح‌شده از سوی واشینگتن محتاطانه واکنش نشان داده‌اند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت سخنان مطرح‌شده درباره توافق نهایی «در حد گمانه‌زنی» است و هنوز جزئیات آن نهایی نشده است.

او ضمن تأیید اینکه «بخش قابل توجهی از متن مذاکرات آماده شده»، افزود: «آمریکایی‌ها مرتب مواضع خود را تغییر می‌دهند و ایران از خطوط قرمز خود کوتاه نخواهد آمد.»

بقایی همچنین با اشاره به نقش میانجی‌گرانه قطر و پاکستان، هشدار داد که اقدامات نظامی آمریکا روند دیپلماتیک را تحت تأثیر قرار داده و وضعیت تنگه هرمز را بی‌ثبات‌تر کرده است.

در همین حال، برخی منابع ایرانی مدعی هستند که این واشینگتن بوده که با چارچوب پیشنهادی تهران موافقت کرده است؛ ادعایی که در مقابل روایت آمریکا قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، برخی منابع اسرائیلی نیز اعلام کرده‌اند که از جزئیات توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن اطلاعی ندارند.

با وجود این اختلاف روایت‌ها، اظهارات تازه ترامپ و گزارش‌های منتشرشده از تشدید تلاش‌های دیپلماتیک نشان می‌دهد که دو طرف در حال بررسی چارچوبی برای کاهش تنش‌ها و پایان دادن به ماه‌ها رویارویی نظامی و سیاسی هستند؛ هرچند هنوز مشخص نیست توافق مورد اشاره چه زمانی و با چه جزئیاتی نهایی خواهد شد.