ظریف در فارن پالیسی: ایران به ابتکار عمل جسورانه دیپلماتیک نیاز دارد

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی ایران، در یادداشتی در نشریه فارن پالیسی نوشت که غرب آسیا در نقطه‌ای عطف و «خطرناک» قرار گرفته و تنها راه پایدار برای ایران و منطقه، گذار از پارادایم تهدید به «پارادایم فرصت و امکان» است.

او با اشاره به جنگ غزه، حملات اخیر علیه ایران و ادامه بی‌ثباتی در سوریه تاکید کرد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل و حامیان جهانی او، صلح را تهدیدی وجودی برای خود می‌دانند. به گفته ظریف، در برابر این وضعیت دفاع نظامی ضروری است اما ایران باید همزمان ابتکار عمل تازه‌ای در عرصه دیپلماسی در پیش گیرد.

ظریف در یادداشت خود بر تقویت روابط ایران با همسایگان و کشورهای جنوب جهانی، ایجاد سازوکارهای همکاری میان کشورهای مسلمان غرب آسیا و همچنین ازسرگیری گفت‌وگو با اروپا و ایالات متحده تاکید کرد. او یادآور شد که ابتکارات گذشته جمهوری اسلامی از جمله طرح صلح هرمز و مجمع گفت‌وگوی منطقه‌ای به دلیل بی‌اعتمادی متقابل ناکام ماندند، اما اکنون فرصت تازه‌ای برای همگرایی منطقه‌ای در برابر تهدیدات مشترک به وجود آمده است.

به نوشته ایرنا، که ترجمه این یادداشت را منتشر کرده، ظریف تاکید کرده است ایران «با مشارکت در یک گفت‌ وگوی چندوجهی، آینده‌نگر و نتیجه‌محور، منافع زیادی به‌دست می‌آورد – و مصائب عظیمی را دفع می‌کند.» او همچنین «ایجاد یک شبکه منطقه‌ای برای عدم اشاعه و همکاری هسته‌ای صلح‌آمیز» را پیشنهاد داده و آن را «طرح مناره» نامیده است. ظریف یادآور شده است که این ابتکار می‌تواند همراه با یک توافق عدم تجاوز میان ایران و آمریکا نیز باشد.

«طرح مناره» که ظریف پیشتر آن را مطرح کرده بود، به ایجاد همکاری میان کشورهای منطقه در زمینه تحقیقات و توسعه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز اختصاص دارد تا مسیر همگرایی و اعتمادسازی هسته‌ای در خاورمیانه تسهیل شود.

او توافق اخیر میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در واشنگتن بر سر مسیر ترانزیت زنگزور را نمونه‌ای از چنین فرصت‌ها دانست و آن را زمینه‌ساز احیای همکاری‌های ترانزیتی و اقتصادی در قفقاز عنوان کرد.

ظریف همچنین با انتقاد از سیاست‌های آمریکا و اروپا در قبال ایران به خروج دولت ترامپ از برجام و ناتوانی اروپا در اجرای تعهداتش اشاره کرد و نوشت سرگذشت برجام نماد وعده‌های تحقق‌نیافته دیپلماسی است.

با وجود این، وزیر خارجه پیشین ایران تاکید کرد که گزینه جایگزین دیپلماسی «مسیر جنگ‌های بی‌پایان» است که منجر به فروپاشی نظم منطقه‌ای و رشد افراط‌گرایی خواهد شد. او نتیجه گرفت که انتخاب برای ایران، منطقه و قدرت‌های جهانی روشن است: تکرار فاجعه‌بار گذشته یا شجاعت ساختن آینده‌ای مشترک. ظریف در پایان نوشت اکنون زمان تغییر پارادایم است.