تکرار آتشسوزیهای متعدد در بیمارستانها و مراکز درمانی ایران کمکم نگرانیها را به جایی رساندهاند که بیمارانی که برای درمان خود به این اماکن میروند، باید نگران جان خود در برابر حوادثی چون آتشسوزی و ریختن ساختمان هم باشند.
نکته مهم در مورد آتشسوزیهای اخیر این است که تذکر ایمنی از سوی دستگاههای مسوول به مالکان بناها داده شده بوده است ولی به دلیل بیتوجهی مالکان یا مدیران، این بناها دچار حادثه شدهاند؛ بناهایی که برخی از آنها تازهساز و ظاهرا مدرن هستند اما استانداردهای ایمنی در برابر آتشسوزی را ندارند.
آخرین آتشسوزی در بیمارستان قائم رشت رخ داد که به قول «محمدتقی آشوبی»، رییس دانشگاه علوم پزشکی گیلان، یکی از بیمارستانهای نوساز و درجه یک این استان است.
آتشسوزی از طبقات زیرین و محل نگهداری و «یوپیاس» و برق اضطراری شروع و به طبقات بالا کشیده شد. در نتیجه این آتشسوزی، ۹ تن از بیماران بستری در بخش مراقبتهای ویژه جان باختند. بیمارستان هم تا پایان تعمیرات و اقدامات ایمنی تعطیل شد.
کسی اخطار آتشنشانی را جدی نگرفت
اگر چه خیلی از مراکز درمانی در تهران و شهرهای دیگر کهنه و قدیمی هستند اما آسیبپذیر بودن مراکز درمانی لزوما به دلیل کهنگی آنها نبوده است. به جز «بیمارستان قائم» رشت که یک بیمارستان نسبتا نوساز محسوب میشود، «بیمارستان گاندی» تهران هم که یکی از بیمارستانهای برتر تهران است، بهمن ۱۴۰۲ آتش گرفت. دلیلی که موجب آتشسوزی در قسمت هتلینگ بیمارستان شده بود، نمای تازهساز بخشی از بیمارستان بود.
به دنبال آتشسوزی مشخص شد که سازمان آتشنشانی دستکم پنج بار به مدیریت بیمارستان گاندی اخطار ایمنی داده و هنگام آتشسوزی هم سیستم اطفای حریق عمل نکرده بود.
این اولین باری نبود که اخطار آتش نشانی جدی گرفته نشد و حادثهای در مراکز درمانی رخ داد. کمتر از پنج سال پیش، آتشسوزی ناشی از انفجار کپسولهای اکسیژن در «کلینیک سینا اطهر» در شمال تهران ۱۹کشته به جا گذاشت. این کلینیک یک بنای مسکونی بود که با مجوز شهرداری تبدیل به مرکز درمانی شده بود. آنجا هم مسوولان شهری اعلام کردند آتشنشانی از سال ۱۳۹۴ چند بار به مدیران کلینیک درباره مشکلات ایمنی ساختمان اخطار داده بود.
«سحر مطلبی»، پزشک و پژوهشگر بهداشت جمعیت بینالملل به «ایرانوایر میگوید: «در زیرمجموعه مدیریت بحرانهای شهری، راهبردهایی برای کاهش خطر آتشسوزی در بیمارستانها تعیین شده است. از جمله این راهبردها، تمرین اقدام در زمان آتشسوزی، آموزش ایمنی آتشسوزی به کارکنان، نصب دستگاههای اعلام حریق و سیستمهای آبپاش خودکار، بازرسی منظم سیستمهای برق و اطمینان از نبود اتصال کوتاه و نگهداری صحیح مواد قابل اشتعال مانند گازهای پزشکی و مواد شیمیایی هستند.»
به گفته او، با وجود چنین راهبردها و پروتکلهایی، مواردی که درباره حوادث این چند سال اتفاق افتاده، نشان داده که حتی بدیهیات هم در مورد برخی مراکز درمانی رعایت نشدهاند؛ مثلا در آتشسوزی کلینیک سینا اطهر، مشکل از محل و نحوه نگهداری کپسولهای گاز و اکسیژن بود و انفجار هم به همین دلیل رخ داد. در واقع، مسایل ایمنی و استانداردهای لازم در مورد آن رعایت نشده بودند.
این پزشک همچنین توضیح داد که درباره بیمارستان گاندی، پوشش نمای ساختمان از نوع مشتعل شونده بود و به دلیل اتصال در سیمهای برق، کامپوزیتی که در نمای ساختمان استفاده شده بود، آتش گرفت و آتش را به داخل ساختمان کشاند.
در مورد بیمارستان قائم رشت هم به نظر میرسد که مشکل، اتصال کوتاه در بخش برق زیرزمین بوده است.
سحر مطلبی گفت: «اینها ابتداییترین اصولی هستند که باید در بنای بیمارستانها در نظر گرفته شوند. موارد آتشسوزی در بیمارستانها به طور کلی زیاد شدهاند و به نظر میرسد که یا نظارت وجود ندارد یا اگر وجود دارد، درگیر فساد شده است. متخلفان میتوانند موارد قانونی را دور بزنند و نتیجهاش، موارد متعدد آتشسوزی در مراکز درمانی میشود.»
آمار حوادث در مراکز درمانی ایران غیرعادی است
آتشسوزی در مراکز درمانی ایران طی سالهای اخیر به همین سه چهار مورد ختم نشده و همین هم موجب نگرانی است. بر اساس گزارش رسانههای داخلی ایران، از تابستان سال ۱۳۹۹ تا ۲۹خرداد امسال، ۱۲ حادثه آتشسوزی در بیمارستانها و مراکز درمانی شهرهای مختلف ایران رخ داده است که برخی جزیی بوده و برخی دیگر خسارتهای مالی و جانی داشتهاند.
«بابک قرائی مقدم»، پزشک متخصص به دنبال آتشسوزی در بیمارستان قائم رشت به روزنامه اینترنتی «فراز» گفت بیشتر از ۱۰ سال نیست که از افتتاح این بیمارستان گذشته و بیمارستان گاندی نیز شرایط مشابهی داشته است.
او اضافه کرد: «متاسفانه در چنین مواردی تردیدهایی درباره دخیل شدن مسایل مالی در این فجایع به وجود میآید. در کشورهای پیشرفته این میزان حوادث ناگوار در مراکز درمانی به وجود نمیآید. در شهر تهران الان بیش از ۱۰۰ مرکز درمانی ناایمن وجود دارد. بسیاری از این بیمارستانها، قدیمی و بزرگ هستند. تعدادی از بیمارستانهای مرجع شهر تهران در لیست بیمارستانهای ناایمن قرار دارند. این وضعیت پایتخت کشور است و در سایر استانها نیز شرایط متفاوت است. شرایط سیستم درمان ما با معیار سایر کشورها کاملا تفاوت دارد.»
درباره تعدد و فراوانی بیمارستانها و مراکز درمانی ناایمن در ایران اگر چه آمار دقیقی وجود ندارد اما اگر تهران را مقیاس کوچکی از کل کشور در نظر بگیریم، باید بگوییم که وضعیت فاجعهبار است.
طبق آماری که بیش از دو سال پیش روزنامه «همشهری» با بررسی محله به محله تهران منتشر کرد و آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیمی از مراکز درمانی و بیمارستانهای تهران ناایمن و غیرمقاوم هستند و در این بیمارستانها حتی راه خروج اضطراری یا پله فرار هم وجود ندارد.
مشکل اصلی این بیمارستانها، قدیمی و فرسوده بودن آنها است که موجب شده مشکلاتی از جمله مقاوم نبودن سازه ساختمانی، فرسودگی آسانسورها، نقص سیستم تاسیساتی و کهنگی سیستم سیمکشی داشته باشند که این بیمارستانها را ناایمن کردهاند. سیستم اطفای حریق این بیمارستانها هم معمولا کامل نیست.
مسوولیت کیفری مقامهای دولتی
نکته جالب درباره پرتعداد بودن مراکز درمانی ناایمن در ایران این است که وزارت بهداشت و درمان از پرخطر بودن این مراکز درمانی که معمولا شلوغ و پرازدحام هستند، با خبر است؛ برای نمونه، «بیمارستان مردم» در منطقه ۱۴ تهران سالانه حدود ۲۵۰ هزار مراجعه کننده دارد و همین موضوع باعث شده است تا بخشی از ایرادات ایمنی آن اصلاح شود اما همچنان بخش دیگری از مشکلات، از جمله کوچک بودن فضا و متراکم بودن خیابانهای منتهی به آن پابرجا است.
به جز بررسی که وزارت بهداشت انجام داده است، «قدرتالله محمدی»، مدیرعامل سازمان آتشنشانی تهران هم زمستان پارسال اعلام کرد در این شهر ۷۵ ساختمان ناایمن وجود دارد که در میان آنها، ساختمانهای دولتی، مراکز پرمراجعه تجاری و مسکونی و بیمارستانهای بزرگ وجود دارند.
در لیست آتشنشانی تهران بیمارستانهایی چون «رسول اکرم»، «امام خمینی»، «لولاگر»، «طرفه»، «سینا»، «بوعلی»، «شهدای یافتآباد» و «فیاضبخش» هستند که اخطارهای ایمنی هم دریافت کردهاند.
حالا با وجود آگاهی دولت و مدیریت شهری از ناایمن بودن ساختمانهای عمومی چون بیمارستانها، در حالی که اخطارهای ایمنی برای بسیاری از آنها صادر شده است، همچنان دولت یا نهادهای عمومی دیگر مسوولیتی در قبال خسارات جانی و مالی حوادث رخ داده در این ساختمانها برعهده نمیگیرند.
پنج سال پیش که کلینیک سینا اطهر دچار آتشسوزی شد، «علی بیتاللهی»، کارشناس مدیریت بحران وزارت راه، مسکن و شهرسازی اعلام کرد شهرداری تهران و آتشنشانی در قبال ساختمانهایی که اخطاریه ایمنی برای آنها صادر کرده و مسوولان آن ساختمانها مشکل را رفع نکردهاند، مسوولیت دارند.
طبق قانون، اگر خطر در ساختمان رفع نشود و شهرداری و آتشنشانی هم اقدام موثری انجام ندهند، این نهادها تخلف کردهاند.
«محمد اولیایی فرد»، وکیل دادگستری هم درباره مسوولیت دولت در زمینه خساراتی که از حوادث رخ داده در چنین بناهایی به مردم وارد میشود، به «ایرانوایر» گفت دولت در این موارد مسوولیت کیفری دارد: «در مورد بناهایی که آتشنشانی اخطار میدهد و مسوولان ساختمانها اصلاح نمیکنند، بحث مسوولیت کیفری مطرح است. اگر ساختمان مربوطه دولتی باشد و افراد به دلیل ناایمن بودن آن خسارت جانی دیده یا جان خود را از دست بدهند، دولت به قتل شبهعمد یا غیرعمد متهم میشود که علاوه بر دیه، تا سه سال زندان برای مسوول مربوطه دارد. اگر هم بنا خصوصی باشد، از آتشنشانی اخطار گرفته و ایمن نکرده باشد، باز هم در صورت فوت افراد به دلیل رخ دادن حادثه، بحث قتل غیرعمد مطرح است که مشمول دیه و مجازات زندان است.
حال نکته این جا است که شواهد نشان میدهند دولت و نهادهای حکومتی ظاهرا دیگر نگرانی از وجود این همه بنای ناامین که تعداد زیادی بیمارستان هم در میان آنها است، ندارند. شاهد این ادعا هم آنجا است که بهسازی و نوسازی این بناها به بودجه عمرانی دولت وابسته است که آن هم سال به سال با توجه به افزایش و اولویتبندی مقامات، سهم کمتری از کل بودجه کشور به دست میآورد. به این ترتیب، اگر ساختمانهای دولتی امسال در برابر آتشسوزی ایمن نشده باشند، سال دیگر با توجه به کاهش بودجه عمرانی، تقریبا بعید است که بهسازی شوند.»
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر