یکی از مهمترین مناقشههای سیاسی و حتی هویتی پیرامون تیم فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶، بر سر پرچمی است که قرار است در ورزشگاههای آمریکا، کانادا و مکزیک دیده شود.
چندی پیش، وبسایت «اتلتیک» به نقل از منابعی گزارش داد که احتمال دارد در راهنمای رسمی فیفا برای ورزشگاههای جام جهانی ۲۰۲۶، ورود پرچم شیر و خورشید ایران ممنوع شود؛ پرچمی که طی سالهای اخیر به نماد اصلی بسیاری از مخالفان جمهوری اسلامی در مسابقات ورزشی، تجمعات سیاسی و رویدادهای بینالمللی تبدیل شده است.
هرچند فیفا هنوز نسبت به این گزارش واکنشی نشان نداده، اما انتشار آن واکنشهای گستردهای میان بخشی از ایرانیان خارج از کشور و گروههای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی ایجاد کرد.
فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی پیش از این اعلام کرده بود که «یکی از شروطش» برای حضور در جام جهانی، ممنوعیت ورود هرگونه پرچم به جز پرچم رسمی حکومت کنونی است.
آیا فیفا حاضر خواهد شد چنین درخواستی را بپذیرد؟ از کمپینهایی که ایرانیان خارج از کشور برای همراه داشتن پرچم شیر و خورشید به ورزشگاهها راهاندازی کردهاند و اعتراض نهادهای سیاسی و مدنی خارج از کشور به تصمیم احتمالی فیفا چه میدانیم؟
***
فیفا میان دو روایت از ایران
برای فیفا، ماجرا فقط درباره یک پرچم نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است بزرگترین تورنمنت تاریخ فوتبال باشد؛ مسابقاتی با ۴۸ تیم، سه کشور میزبان و میلیونها تماشاگر. اما درباره ایران، فیفا حالا با وضعیتی روبهرو شده که در آن، دو روایت کاملا متفاوت از «ایران» مقابل هم ایستادهاند.
از یک سو، جمهوری اسلامی تلاش میکند تیم فوتبالی که به رقابتها رفته را به عنوان نماینده رسمی حکومت معرفی کند؛ تیمی که مقامهای نظامی و حکومتی و رسانههای رسمی بارها آن را بخشی از «اقتدار ملی» جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
از سوی دیگر، بخشی از ایرانیان خارج از کشور، بهویژه پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، تیم ملی و نمادهای رسمی جمهوری اسلامی را نماینده خود نمیدانند و در سالهای اخیر، پرچم شیر و خورشید را به نماد اعتراضی خود تبدیل کردهاند.
در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، تصاویر حضور هزاران ایرانی با پرچم شیر و خورشید در ورزشگاهها، به یکی از مهمترین حاشیههای سیاسی مسابقات تبدیل شد. در برخی مسابقات، تنشهایی میان هواداران جمهوری اسلامی و مخالفان حکومت نیز گزارش شد.
اکنون، در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، نگرانی اصلی فیفا و برگزارکنندگان مسابقات فقط به مسایل فوتبالی محدود نمیشود. مقامهای امنیتی و برگزارکنندگان مسابقات نگراناند که ورزشگاههای میزبان بازیهای ایران، به صحنه تقابل سیاسی میان هواداران حکومت و مخالفان جمهوری اسلامی تبدیل شود.
واکنشهای ایرانیان چه بود؟
گزارش اتلتیک در مورد احتمال ممنوعیت ورود پرچم شیر و خورشید به ورزشگاههای آمریکا، با واکنشهایی گسترده از سوی ایرانیان خارج از کشور همراه شد. به گونهای که حتی کمپینهایی برای اختصاص پرچمهای رایگان شیروخورشید به هواداران در آمریکا و همین طور راهاندازی تجمعهایی در اطراف ورزشگاه به میان آمد.
در تازهترین واکنش، «حزب مشروطه ایران (لیبرال دموکرات)» با انتشار بیانیهای، ممنوعیت احتمالی پرچم شیر و خورشید را «بیاحترامی به هویت تاریخی، ملی و فرهنگی ملت ایران» توصیف کرد و از فیفا خواست به «اصول بیطرفی، آزادی بیان و احترام به هویت ملتها» پایبند بماند.
این حزب در بیانیه خود نوشته است: «پرچم شیر و خورشید، نماد چند صد ساله ملت ایران و بخشی جداییناپذیر از تاریخ، تمدن و هویت ملی ایرانیان است. در ادامه این بیانیه نیز نوشته شده است: «بسیاری از ایرانیان، پرچم شیر و خورشید را نماد مبارزه برای آزادی و آیندهای دموکراتیک برای ایران میدانند و حضور این پرچم در رویدادهای بینالمللی، بازتابدهنده صدای بخش بزرگی از ملت ایران است.»
پس از انتشار گزارش اتلتیک، بسیاری از کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی، فعالان سیاسی و گروههای مخالف جمهوری اسلامی، نسبت به ممنوعیت احتمالی پرچم شیر و خورشید اعتراض کردند و تصمیم احتمالی را «جانبداری سیاسی فیفا» دانستند.
کاربران ایرانی در شبکههای اجتماعی میگویند فیفا عملا یکی از مهمترین نمادهای اعتراضی ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.
در هفتههای اخیر، شماری از ایرانیان ساکن آمریکا نیز در شبکههای اجتماعی و تجمعهای محدود، مخالفت خود را با این تصمیم احتمالی اعلام کردهاند.
منتقدان میگویند پرچم شیر و خورشید، برخلاف پرچم رسمی جمهوری اسلامی، برای بخشی از ایرانیان صرفا یک نماد حکومتی نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و ملی ایران محسوب میشود.
آیا فیفا میتواند این پرچم را ممنوع کند؟
یکی از مهمترین ابهامها درباره این ماجرا، میزان اختیار واقعی فیفا است.
فیفا میتواند برای ورزشگاهها دستورالعمل رفتاری و امنیتی تعیین کند، اما اختیار نهایی درباره بسیاری از مسائل امنیتی و اجرایی، در اختیار کشورهای میزبان است.
به عبارت دیگر، حتی اگر فیفا خواهان محدودیت یا ممنوعیت پرچم شیر و خورشید باشد، اجرای چنین تصمیمی در نهایت به همکاری مقامهای امنیتی و برگزارکنندگان آمریکایی، کانادایی و مکزیکی وابسته خواهد بود.
در مقابل، اگر کشورهای میزبان تصمیم بگیرند چنین پرچمهایی را در چارچوب قوانین داخلی خود مجاز بدانند، فیفا عملا ابزار محدودی برای جلوگیری کامل از ورود آنها خواهد داشت.
همین موضوع باعث شده برخی ناظران معتقد باشند گزارش اتلتیک، بیش از آنکه نشانه یک تصمیم قطعی باشد، بازتاب نگرانیهای امنیتی و سیاسی پیرامون بازیهای تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ است.
تیمی که فقط فوتبال نیست
موضوع فقط این نیست که فیفا میتواند یا میخواهد این پرچم را یکی از خطوط قرمز خود بداند یا نه. موضوع اینجاست که فدراسیون جهانی فوتبال، حالا در کنار تمام دغدغههایش برای برگزاری این مسابقات، باید تن به خواستههای ریز و درشت سیاسی و اجتماعی مدیران امنیتی و حکومتی فدراسیون فوتبال بدهد.
برای بسیاری از تیمهای حاضر در جام جهانی، مهمترین دغدغهها به مسائل فنی، مصدومیت بازیکنان یا شرایط مسابقات مربوط میشود جز برای یک تیم که همه نگرانیاش دیده شدن پرچمهای شیروخورشید در ورزشگاهها تعریف شده است.
همین تفاوت است که باعث شده تیم فوتبال جمهوری اسلامی ایران، برای فیفا و برگزار کنندگان جام جهانی، فقط یک تیم فوتبال نباشد. این تیم ماهیت ورزشی خود را از دست داده، به ابزار پروپاگاندا و بخشی از هویت حکومت تبدیل شده و جمهوری اسلامی تلاش میکند فیفا را در دام بازی روانی خود علیه میزبان مسابقات خود بیاندازد.
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
ثبت نظر