من، «شایا گلدوست»، زن ترنس و کنشگر جامعه رنگینکمانی، هر هفته دوشنبه در اینستاگرام «ایرانوایر»، با یکی از اعضای جامعه رنگینکمانی درباره مسایل و مشکلات مربوط به این قشر گفتوگو میکنم. مهمان این برنامه «مهرنوش احمدی»، روانشناس و کنشگر جامعه الجیبیتیکیوپلاس است و درباره سلامت روان افراد رنگینکمانی در مدارس و مراکز آموزشی صحبت میکنیم.
***
حق آموزش برای همه، یکی از ارکان اصلی حقوقبشر است و برخورداری از آموزشوپرورش، یکی از مواردی است که در اصول «یوگیاکارتا» بر آن تاکید شده است، بااینحال، افراد رنگینکمانی یکی از اقشاری هستند که بهدلیل گرایش جنسی، هویت و بیان جنسیتی خود، در مواردی از تحصیل بازمانده و یا مجبور به ترک تحصیل میشوند.
اصول یوگیاکارتا چیست؟
در پى نشستی که از ۶ تا ۹نوامبر۲۰۰۶ بهطور فشرده در «دانشگاه گاجامادا» در شهر «یوگیاکارتا» در کشور اندونزی برگزار شد، ۲۹۹ کارشناس بلندپایه از ۲۵ کشور، با تجربههاى متنوع و تخصص در زمینه قوانین حقوقبشر، اصول بهکار بستن حقوق بینالمللى حقوق انسانى را در رابطه با تمایلات جنسی و هویتهای جنسیتی، به اتفاق آرا به تصویب رساندند.
کارشناسان معتقدند که اصول یوگیاکارتا، وضعیت فعلى قوانین حقوقبشر را در رابطه با مسایل مربوط به تمایلات و گرایشهای جنسی و هویتهای جنسیتی نشان میدهند. بهعلاوه، دولتها باید بتوانند به علت تحول دائمی قوانین در زمینه حقوقبشر، تعهدات بیشتری برعهده بگیرند.
تابوی حرف زدن از مسائل جنسی و جنسیتی و عدم آموزش صحیح و درست به کودکان از سنین پایین، شرایطی را بهوجود آورده است که فردی از جامعه رنگینکمانی از همان سنین کودکی، تبعیضها، خشونتها و آسیبهای روحی و روانی و در مواردی جسمی را، در مدارس و مراکز آموزشی تجربه میکند.
محیط ناامن مدارس و مراکز آموزشی، یکی از مشکلات متعدد اعضای جامعه رنگینکمانی، مخصوصا در سنین پایین است. محیطی که برخلاف آنچه در نام و ماهیت آن نهفته، در ایران عاری از آموزش و اطلاعات کافی در زمینه مسائل جنسی و جنسیتی است.
این روزها در سراسر جهان، شاهد آن هستیم که سیستم آموزشی در کشورهای پیشرفته در مسیری رو به رشد در حرکت است تا بتواند محیطی امن و آرام برای همه بچهها، فارغ از جنس و جنسیت و گرایش جنسی را فراهم آورد. این درحالیست که در ایران، تفکیک جنسیتی از مهمترین عوامل تاثیرگذار در افزایش این فضای ناامن و تابوسازی موضوعات جنسی و جنسیتی برای افراد در سنین کودکی است. چنین رویکردی که نتیجه بیتوجهی و یا سیاستهای آگاهانه سیستم حاکم است، نگرانیهای فراوانی را برای کنشگران و فعالان این حوزه بهوجود آورده است.
از جمله تبعیضها و خشونتهایی که افراد رنگینکمانی در محیط مدرسه با آن مواجه میشوند، میتوان به نقض حقوق برخی از نوجوانان رنگینکمانی در سنین بلوغ برای شناخت هویت جنسی و جنسیتی خود از سوی مسوولان و اولیای مدرسه، تجربه خشونت و تمسخر برای برخی از این کودکان بهدلیل بیان جنسیتی متفاوت با آنچه در جامعه و فرهنگ ب شکل کلیشهای برای مرد و زن تعریف شده است، دانشآموزانی که تنها بهبهانه مدل موی کوتاه و یا راه رفتن یا صحبت کردن متفاوت تحت فشار هستند و…، را نام برد.
بسیاری از دانشآموزان اظهار میکنند که بهدلیل حساسیتهایی که در محیط مدارس ایجاد شده است، حتی اجازه در آغوش کشیدن یکدیگر را ندارند؛ یا اینکه بهدلیل ظاهر و یا بیان جنسیتی خود، متهم به داشتن انحراف جنسی و اخلاقی میشوند. موضوعی که شرایط را برای آنها در محیط مدرسه و در تعامل با گروه همسالان دشوارتر کرده و بر روی وضعیت روحی و روانی و بهدنبال آن، وضعیت تحصیلیشان اثرات مخرب زیادی میگذارد.
در بسیاری از موارد ذکر شده، دانشآموزان قربانی خشونت سایر همکلاسیها میشوند. بااینوجود، مسوولان مدرسه با شماتت، قربانی را مسوول آزار جنسی و خشونت رخ داده قلمداد میکنند. این رفتار مسوولان مدرسه، شرایط را برای کودکان و نوجوانان رنگینکمانی دشوارتر کرده و آنها را در معرض خشونت بیشتری از سوی سایرین قرار میدهد. خشونتهایی که ممکن است آنها را در وضعیتی قرار دهد که از ادامه تحصیل باز بمانند.
«مهرنوش احمدی»، روانشناس که در حوزه جامعه الجیبیتیکیوپلاس نیز فعالیت دارد، معتقد است که دولتها موظف هستند براساس اصول حقوقبشر، فضای آموزشی امن و برابری را برای همه افراد، فارغ از تواناییهای متفاوت، زبان، ملیت، مذهب و هویت جنسی و جنسیتی را فراهم کنند. او در ادامه میگوید:
«متاسفانه در مدارس و مراکز آموزش ایران، چنین فضایی وجود ندارد و بچههای الجیبیتیکیوپلاس در وضعیت ناامنی قرار دارند. این کودکان و نوجوانان مدام در وضعیت هشدار قرار دارند، هشدار برای اینکه در مقابل آسیبهایی که ممکن است از سوی دیگر همکلاسیها یا مسوولان و معلمان به آنها وارد شود، از خود مراقبت و محافظت کنند.
این موضوع باعث میشود که تمرکز این افراد بیشتر بر روی محافظت از خود و یا گذراندن ساعات مدرسه با کمترین آسیب باشد و طبیعتا این موضوع بر روی یادگیری و توجه به درسها و شکوفایی استعدادها تاثیر منفی میگذارد».
مهرنوش احمدی با اشاره به این موضوع که امنیت روانی و جسمی، یکی از نیازهای اولیه در هر فضایی است، تاکید میکند که در غیر این صورت، هیچکدام از نیازهای ثانویه در چنین فضایی مرتفع نمیشود.
در نبود چنین فضای امنی در مدارس و مراکز آموزشی برای افراد رنگینکمانی، چطور میتوان چنین فضایی را ایجاد کرد؟
به باور مهرنوش احمدی، همدلی یکی از کلیدیترین فاکتورهایی است که میتواند در یک محیط امنیت ایجاد کند: «برای ایجاد همدلی لازم است که ما همدیگر را بشناسیم، از روایتهای هم باخبر باشیم، از حباب خود بیرون بیاییم و داستانهای یکدیگر را بشنویم، بهشکل سالم و صحیح کنجکاو باشیم تا بتوانیم این احساس همدلی در یک فضای جمعی را بهوجود بیاوریم. این پتانسیل در کودکان و نوجوانان بسیار وجود دارد و میبایست از آن برای ایجاد یک فضای امن برای همه استفاده کرد».
مطلب مرتبط:
از بخش پاسخگویی دیدن کنید
در این بخش ایران وایر میتوانید با مسوولان تماس بگیرید و کارزار خود را برای مشکلات مختلف راهاندازی کنید
با ایرانوایر همکاری کنید
ویدیوها و مطالب خود را برای ما بفرستید
ثبت نظر