جزییات تازه از حمله آمریکا به کشتی توسکا؛ «کاپیتان کشتی سپاهی است»

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا،روز یکشنبه، ۳۰فروردین اعلام کرد یک کشتی باری با پرچم ایران به‌نام «توسکا» در جریان تلاش برای عبور از محاصره دریایی آمریکا، در دریای عمان هدف قرار گرفته و متوقف شده است. یک منبع مطلع جزییات این موضوع را برای ایران‌وایر شرح داده است. 

«ایران‌وایر» مطلع شده که  پس از هشدارهای پیاپی و در طول چند ساعت یک ناو آمریکایی به کشتی کانتینربر «توسکا»، کاپیتان این کشتی که از نیروهای سپاه پاسداران است و خدمه او را «حافظ منافع سپاه در کشتیرانی» می‌خوانند، به هشدارها بی‌توجهی کرده و موجب تخریب کشتی و به‌خطر انداختن جان کارکنان و دریانوردان کشتی شده است.

به ایران‌وایر گفته شده که هشدارهای ناو آمریکایی توسط کشتی‌های دیگر نیز شنیده شده ولی «بختیار حسین‌زاده»، کاپیتان توسکا، عمدا به آن‌ها بی‌اعتنایی کرده است.

منابع مطلع به ایران‌وایر گفته‌اند که توسکا به‌طور «تخصصی» و «دقیق» از ناحیه «استرینگ (مربوط به سکان کشتی) و رادار» مورد هدف قرار گرفته و اگرچه کشتی آسیب‌های جدی دیده و از کار افتاده، اما کارکنان کشتی سالم‌اند.

این کشتی روز ۲۳فروردین از بندر «کلانگ» مالزی عازم بندرعباس در جنوب ایران بوده و قرار بوده روز دوشنبه، ۳۱ فروردین به لنگرگاه برسد، اما تحت محاصره ناوگان نیروی دریایی آمریکا قرار گرفته است.

درباره حمله روز یکشنبه ناو آمریکایی «یواس‌اس اسپرانس» به کشتی باری ایرانی چه می‌دانیم؟

***

روز یکشنبه در آب‌های دریای عمان چه اتفاقی افتاد؟

آخرین اطلاعات ثبت شده از کشتی توسکا در سیستم‌های رادار جهانی، در لحظه نگارش این گزارش، مربوط به ۲۲ساعت پیش است، یعنی حدود ساعت ۱۰صبح روز یکشنبه، به وقت ایران. گره دریایی که توسکا در آن واقع شده، جایی در دریای عمان و نزدیک خط ساحلی ایران بوده، احتمالا در آخرین ساعاتی که رادار کشتی هنوز کار می‌کرده است.

یک منبع مطلع به ایران‌وایر گفته است که نیروهای آمریکایی بعد از چندین بار هشدار، به‌طور «تخصصی» و «دقیق»، استرینگ و رادار کشتی را زده، آن را «اوت آف اوردر (Out of Order)» یا از عملیات خارج کرده‌اند. 

به گفته این شخص آگاه، هیچ یک از خدمه کشتی آسیبی ندیده‌اند. «سنتکام»، فرماندهی مرکزی ایالات متحده نیز ویدیویی از هشدارها و شلیک توپ به سمت توسکا را منتشر کرده است. این در حالیست که «دونالد ترامپ»، رییس‌جمهور ایالات متحده شامگاه یکشنبه ۳۰فروردین در پیامی در شبکه «تروث سوشال» نوشت که ناوشکن موشک‌انداز USS Spruance این کشتی را در دریای عمان رهگیری کرده و پس از بی‌توجهی خدمه به هشدارها، با هدف قرار دادن موتورخانه، آن را از حرکت بازداشته است. 

ترامپ همچنین نوشته که تفنگداران دریایی آمریکا اکنون کنترل این کشتی را در اختیار دارند و در حال بررسی محموله آن هستند. به گفته ترامپ، این کشتی پیش‌تر به‌دلیل «فعالیت‌های غیرقانونی» تحت تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکا بوده است. سنتکام ویدیوی دیگری را نیز از پیاده شدن تفنگداران آمریکایی بر عرشه کشتی توسکا منتشر کرده است. در متنی که سنتکام در توضیح این ویدیو آورده، نوشته شده که برای شش ساعت به کشتی هشدار داده می‌شده ولی همگی با بی‌اعتنایی روبه‌رو شده است.

ایالات متحده از روز دوشنبه ۲۴فروردین۱۴۰۵ اعلام کرده که مانع حرکت و ادامه مسیر کشتی‌هایی خواهد شد که از ایران یا به مقصد ایران در حرکتند و صرف‌نظر از این‌که مالکیت آن‌ها تحت‌نام چه کشوری است، به محاصره دریایی ایران ادامه خواهد داد. 

حمله به کشتی توسکا در حالی صورت گرفته که به گفته منابع مطلع ایران‌وایر، کاپیتان سایر کشتی‌ها پس از دستور سازمان کشتیرانی سفر خود را آغاز یا اگر به مقصد ایران در حرکت باشند، ادامه می‌دهند، اما پس از دریافت اخطارها به جای خود باز می‌گردند و جان دریانوردان خود را حفظ و از آسیب به باری که با خود حمل می‌کنند، جلوگیری می‌کنند: «همه از دست کاپیتان کشتی شاکی هستند که جان بچه‌ها را تو خطر قرار داده. بقیه کشتی‌ها با اخطار اول به موقعیت خودشان باز می‌گردند و دنبال دردسر نیستند.» 

با این‌حال، به گفته شخص آگاهی که با ایران‌وایر گفت‌وگو کرده، کاپیتان حسین‌زاده، با بی‌توجهی خود همچنان به مسیر خود ادامه داده و با سکوت و بی‌توجهی به پیام‌های ناو «یواس‌اس اسپرانس»، موجب حمله به کشتی خود شده است. 

او با توضیح این‌که اغلب دریانوردان کاپیتان حسین‌زاده را «حافظ منافع سپاه در کشتیرانی»، می‌خوانند، می‌گوید: «می‌گویند از خدمه هم کار زیاد می‌کشد و فشار روانی زیادی را با تفتیش عقاید و درگیری‌های فیزیکی به خدمه وارد می‌کند.»

توسکا که با IMO یا شماره منحصر به‌فرد و دایمی سازمان بین‌المللی دریانوردی، ، ۹۳۲۸۹۰۰ شناخته می‌شود، با ۲۹۵ طول و ۳۲ متر بیم یا بیشینه عرض، حاوی صدها کانتینر بار بوده است. بر اساس آخرین لحظاتی که رادار آن کار می‌کرده، در دریای عمان بوده و با سرعت ۱۶.۶ گره دریایی در ساعت در حرکت بوده است. در نقشه، نزدیک‌ترین بندر به این کشتی، بندر گوادر در جنوب‌غرب پاکستان است. 

این کشتی ساخت سال ۲۰۰۸ و با ظرفیت خالص حمل باری معادل ۵۴هزار و ۸۵۱ تن  بوده و  تناژ وزن مرده، معادل وزن بار، سوخت، آب و سرنشینان این کشتی نیز ۶۶هزار و ۴۳۲ تن بوده است؛ یک کشتی باری نسبتا بزرگ که به نسبت طول عمر ناوگان دریایی ایران نیز جوان محسوب می‌شود.

وعده تلافی ایران؛ دور دوم مذاکرات چه می‌شود؟

پیش‌تر دونالد ترامپ از حرکت تیم مذاکره‌کننده آمریکا به سمت اسلام‌آباد پاکستان خبر داده بود. ترامپ همچنین مذاکرات اسلام‌آباد را «آخرین شانس» جمهوری اسلامی خوانده بود. به گفته «تری یینگست»، خبرنگار «فاکس‌نیوز» که ترامپ با او صحبت کرده، «جرد کوشنر» و «استیو ویتکاف»، به‌عنوان فرستادگان آمریکا در حال حرکت به سوی اسلام‌آباد هستند تا از روز سه‌شنبه، و احتمالا تا چهارشنبه، نشست‌هایی با مذاکره‌کنندگان حکومت ایران برگزار کنند. این خبر ساعاتی پیش از اعلام حمله آمریکا به کشتی توسکا منتشر شده است. 

به گفته این خبرنگار، ترامپ در این گفت‌وگوی ۲۰ دقیقه‌ای، مذاکرات اسلام‌ آباد را «آخرین شانس» حکومت ایران توصیف کرده و هشدار داده که در صورت امضا نشدن توافق، «کل کشور نابود خواهد شد» و پل‌ها و نیروگاه‌های برق هدف قرار خواهند گرفت.

با این‌حال، گزارش‌ها حتی پیش از انتشار خبر حمله نیز حاکی از بالا گرفتن تنش بین آمریکا و ایران بر سر تنگه هرمز بود. همه‌چیز از یک توییت «عباس عراقچی» در روز جمعه آغاز شد که از باز شدن تنگه هرمز خبر می‌داد. پس از توییت او، ترامپ در پستی در شبکه تروث‌سوشال از ایران بابت باز کردن تنگه هرمز تشکر کرد ولی بعدا در پست دیگری گفت که محاصره دریایی کشتی‌هایی که از ایران حرکت کرده یا در مسیر ایران هستند، ادامه دارد تا زمانی‌که توافق بین آمریکا و ایران صد درصد شود. در پی انتشار این پست ترامپ، مقامات و رسانه‌های مختلف، به عراقچی حمله کردند. رسانه‌های نزدیک به سپاه، چون «تسنیم» و «فارس»، رسما و به نقل از مقامات اعلام کردند که تا زمانی‌که محاصره ادامه دارد هیچ مذاکره‌ای انجام نمی‌شود. 

رسانه‌های ایران هم گزارش کردند که نیروی دریایی سپاه پاسداران مسیر جدیدی برای تردد کشتی‌ها در محدوده تنگه هرمز تعیین کرده که «کریدور لارک» یا «مسیر اقتدار» نام گرفته و استفاده از آن تنها با اجازه این نیرو امکان‌پذیر است. بر اساس این گزارش‌ها، این مسیر در محدوده جنوب جزیره هرمز تا جنوب جزیره لارک تعریف شده و به‌عنوان گذرگاه جدید عبور و مرور دریایی معرفی شده است.

هنوز یک روز به پایان آتش‌بس دو هفته‌ای بین آمریکا و اسراییل و ایران باقی مانده، با این‌حال، سپاه پاسداران تهدید کرده که حمله آمریکا را تلافی می‌کند. بر اساس ویدیویی که از «ابراهیم ذوالفقاری»، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا منتشر شده، ایران، اقدام آمریکا در حمله و متوقف کردن کشتی توسکا را، «دزدی دریایی» خوانده و تهدید کرده که این حمله «بی‌پاسخ» نمی‌ماند. 

با این اوصاف مشخص نیست گامی بعدی چه خواهد بود، مذاکره و تداوم آتش‌بس یا اجرایی‌شدن تهدید سپاه  و احتمالا از سرگیری جنگ.