اولین روز بررسی وزرای پیشنهادی پزشکیان؛ وعده صادق یا وعده باقر

مجلس شورای اسلامی، بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی «مسعود پزشکیان» را آغاز کرده که تا چهارشنبه ادامه خواهد داشت. وضعیت در مجلس چیست و فهرست پیشنهادی رییس‌جمهور جدید ایران چقدر بخت گرفتن رای اعتماد دارد؟

***

اولین جلسه مجلس برای بررسی رای اعتماد به وزرای پیشنهادی «مسعود پزشکیان»، نشان از مخالفت نه‌چندان جدی مجلس با کلیت کابینه داشت. تنها مخالفت جدی اما نه از سوی مخالفان، بلکه از سوی «محمد قسیم عثمانی»، نماینده اهل سنت و حامی پزشکیان بیان شد که از عهدشکنی او و عدم معرفی وزرای اهل سنت انتقاد کرد.

در مقابل، «عبدالحسین روح الامینی»، نماینده اصول‌گرا، گفته که پزشکیان «وعده صادق» خود را محقق کرد. وعده صادق که اشاره به حمله جمهوری اسلامی به اسراییل نیز دارد در فضای سیاسی با عباراتی چون «وعده باقر» نیز به‌شوخی گرفته می‌شود، که اشاره به وعده‌های «محمدباقر قالیباف»، رییس مجلس دارد.

نقش محمدباقر قالیباف در چینش کابینه ازجمله درباره وزیر کشور، باعث شده که درباره کابینه پزشکیان نیز با عبارات وعده صادق و وعده باقر شوخی شود.

فضای آرام با سخنان پزشکیان

روحیات خود پزشکیان و سخنانش نیز در فضای آرام مجلس تاثیر داشت. او به مانند سابق از نهج‌البلاغه سخن گفت و سند چشم‌انداز ۲۰ ساله. در این میان «مهدی کوچک‌زاده»، نماینده تهران نیز تذکر داد که به‌دلیل عدم ارائه برنامه از سوی دولت، نمایندگان مخالف اگر بخواهند در مخالفت با کلیت کابینه سخن بگویند، باید عملا با نهج‌البلاغه و سند چشم‌انداز ۲۰ ساله مخالفت کنند.

پزشکیان در جلسه مجلس گفت که «من بلد نیستم زیاد حرف بزنم و چیزهایی که باید از روی کاغذ بخوانم هم بدتر می‌شود.» او همچنین بخش عمده‌ای از وقت خود برای دفاع از کابینه را در اختیار نمایندگان مجلس گذاشت تا به‌جای او از کابینه دفاع کنند.

همچنین در روز اول، وقت به بررسی رای اعتماد وزرای جنجالی نرسید و این موضوع نیز در آرامش فضای جلسه علنی تاثیرگذار بود. 

دلسردی اهل سنت و زنان

جلسه صبح مجلس با سخنان محمدقسیم عثمانی، نماینده بوکان، تا حدودی جنجال‌برانگیز شد. این نماینده اهل سنت مجلس گفت: «شما حاضر نشدید به ما توضیح بدهید چرا در بین نخبگان اهل سنت به هیچ‌کدام میدان ندادید. در جواب من گفتید در کردستان که رای ندادند.» عثمانی در نطق خود گفت که پزشکیان باعث امیدواری زنان و اهل سنت شد، اما اکنون هیچ‌کس مانند او باعث دلسردی و ناامیدی زنان و اهل سنت نشده است. عثمانی همچنین گفت که کابینه پزشکیان یک کابینه اشتراکی است، نه یک کابینه وفاق ملی.

در حین سخنان عثمانی، برخی از نمایندگان «دو، دو» می گفتند که نشانه مخالفت در مجلس است. عثمانی نیز خطاب به پزشکیان گفت که این افراد «مخالفان شما هستند، نه موافقان.»

محمد باقر قالیباف، رییس مجلس و برخی نمایندگان نیز عثمانی را به «دوقطبی سازی» متهم کردند و برخی نیز با ادبیات شدیدتری به او حمله کردند.

انتصاب استاندار و معاون وزیر اهل سنت و زن

عثمانی همچنین گفت که پزشکیان به اهل سنت نه یک صندلی وزارت، بلکه یک چهارپایه معاونت هم اختصاص نداده است. این سخنان در عین مخالفت، نشانی نیز از انتظار برای آینده داشت که استانداران اهل سنت و معاونان اهل سنت برای وزارتخانه‌ها منصوب شوند.

در کابینه «حسن روحانی» با‌وجود پیگیری «علی یونسی» به‌عنوان دستیار ویژه رییس‌جمهور در امور اقوام و اقلیت‌های دینی، تنها «بیژن زنگنه»، وزیر نفت این جسارت را داشت که «عماد حسینی»، نماینده سابق اهل سنت را به‌عنوان معاون منصوب کند. 

همچنین «مرضیه شاهدایی»، اولین زنی بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به‌عنوان معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی منصوب شد.

در این میان، این راه نیز برای پزشکیان باز است که تعدادی از اهل سنت را به‌عنوان معاون وزیر منصوب کند، اما انتصاب استاندار اهل سنت، کُرد و زن نیز، به اندازه  انتصاب وزیر اهمیت دارد.

در ابتدای دولت روحانی نیز موضوع استاندار شدن زنان مطرح شد، اما در نهایت استاندار زن یا استاندار اهل سنت منصوب نشد.

عدم مخالفت با برادر رییس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران

در جلسه عصر مجلس، براساس حروف الفبا، نوبت به وزرای آموزش‌و‌پرورش و ارتباطات رسید. در این میان «علیرضا کاظمی»، وزیر پیشنهادی آموزش‌و‌پرورش، هیچ مخالفی نداشت. «محمد حبیبی»، سخنگو کانون صنفی معلمان نوشته بود که او برادر «محمد کاظمی»، رییس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران است.

با‌این‌حال برخی نوشته بودند که او خود چهره مستقلی است و معرفیش به‌عنوان وزیر، ارتباطی به برادرش نداشته است. همان‌گونه که عدم مخالفت جدی با وزرای اطلاعات در دوره‌‌های گذشته به‌حساب ترس نمایندگان گذاشته می‌شد، شاید عدم مخالفت با برادر رییس سازمان اطلاعات نیز حداقل به شوخی، به‌حساب ترس نمایندگان گذاشته می‌شود.

عدم مخالفت هیچ نماینده‌ای با وزیر آموزش‌و‌پرورش با‌وجود مشکلات مختلف در این وزارتخانه عجیب بود، به‌خصوص اینکه نمایندگان به سه گزینه آموزش‌و‌پرورش «ابراهیم رئیسی» رای ندادند و «یوسف نوری» نیز دو سال پس از وزارت استعفا داد.

کاظمی پس از عدم اعتماد مجلس به «حسین باغگلی»، اولین وزیر پیشنهادی آموزش‌و‌پرورش دولت ابراهیم رئیسی به‌عنوان سرپرست این وزارتخانه فعالیت کرد. او در دولت حسن روحانی نیز از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰، به‌عنوان معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش‌و‌پرورش فعالیت می‌کرد.

ستار هاشمی؛ گزینه آذری جهرمی یا مستقل؟

کمیسیون فرهنگی مجلس به ریاست «مرتضی آقا تهرانی»، با وزارت «ستار هاشمی» مخالفت کرد. در این میان «حمید رسایی» نیز به‌صورت تلویحی او را مهره «محمد‌جواد آذری جهرمی»، یا «محمود واعظی» خواند و گفت که باید مشخص شود که او وزیر اصلی است، یا فرد دیگری.

در این میان اما موافقت «مجتبی ذوالنوری»، نماینده قم، با ستار هاشمی عجیب بود. برخی این حمایت را به‌حساب موضوعات قومیتی و لُر بودن ستار هاشمی گذاشتند. هرچند که مواضع ذوالنوری در سال‌های اخیر تغییراتی داشته و او به چهره‌هایی چون محمدباقر قالیباف نزدیک است، نه افرادی چون «سعید جلیلی.»

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به‌دلیل موضوعات مربوط به فیلترینگ، تبدیل به یکی از وزارت خانه‌های جنجال‌برانگیز شده است.

در انتظار وزرای جنجالی

در روزهای آینده نوبت بررسی وزرای حساس‌تر و جنجال‌برانگیزتر است. در این میان وزرایی چون «احمد میدری»، «عباس صالحی»، «عبدالناصر همتی» و «رضا صالحی امیری» به خود پزشکیان و اصلاح‌طلبان نزدیک‌تر هستند و انتظار می‌رود که با آنان مخالفت بیشتری انجام شود.

«عباس عراقچی» نیز به‌دلیل نقشش در برجام مخالفان بسیاری در مجلس دارد، اما مخالفان نیز قاعدتا می‌دانند که او با نظر یا حداقل موافقت «علی خامنه‌ای» انتخاب شده است.

در این میان، برخی از نمایندگان با «محمدرضا ظفرقندی» به‌دلیل حمایت او از «میرحسین موسوی» و مواضعش مخالفت کرده‌اند. ظفرقندی جزو پزشکان جریان موسوم به چپ بوده، اما «علیرضا مرندی»، پزشک مخصوص خامنه‌ای نیز از او حمایت کرده است.

«اسماعیل خطیب» نیز وزیر اطلاعات کابینه رئیسی است. در دوره معرفی به‌عنوان وزیر کابینه رئیسی اما برخی از اعضای جبهه پایداری از‌جمله «حسین جلالی»، نماینده رفسنجان و رییس دفتر سابق «مصباح یزدی» با او مخالفت کردند و مجتبی ذوالنوری از او حمایت.

از مجلس هفتم و دولت اول «محمود احمدی‌نژاد»، قبح رای عدم اعتماد به چند وزیر کابینه شکست و ممکن است که مجلس به برخی وزرای کابینه پزشکیان رای ندهد؛ جلسه روز اول مجلس اما نشان از آن داشت که این تعداد بالا نخواهد بود.